Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

سمپــــوزیـــم بیــــن المــــللی... PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - تاریخــــــی
نوشته شده توسط پروفیسور رسول رهین   
پنجشنبه ، 23 مهر 1388 ، 20:56

سمپــــوزیـــم بیــــن المــــللی "میــــراث ابـــوحنیفــــه و اهمیــــت آن در مــــکالمــــه تمــــدنها"
سمپــــوزیـــم بیــــن المــــللی "میــــراث ابـــوحنیفــــه و اهمیــــت آن در مــــکالمــــه تمــــدنها"
(پنجـــم و ششــــم اکتــــوبـــر 2009، شــــهر دوشـــــنبه، تــــاجیــــکســــتان)

بتاریخ 5 و 6 اکتوبر 2009 بنابر ابتکار جناب امام علی رحمان رئیس جمهور، جمهوری تاجیکستان، سمپوزیم بین المللی " میراث ابو حنیفه و اهمیت آن در مکالمه تمدنها" در شهر دوشنبه، تاجیکستان، دایر گردید.


نشست آغازین سمپوزیم در کاخ رودکی شهر دوشنبه، با بیانیه پر محتوای جناب امام علی رحمان رئیس جمهور و رهبر فارسی زبانان و تاجیکان جهان آغاز گردید. جناب امام علی رحمان در بیانیه آغازین خود بعد از اظهار خیر مقدم از حضور و تشریف آوری مهمانان دراین سمپوزیم علمی و با ارزش، در باره امام اعظم ابو حینفه (رح) صحبت کرده، اهمیت طریقه وروش مذهبی اورا که در حال حاضر بیش از نیم مسلمانان جهان پابند طریقه های مذهبی او میباشند یاد آوری کرده و بخود بالید که این فقهی شناخته شده جهان اسلام از شخصیتهای پر افتخار تبارتاجیکان میباشد.

بعد روئسای هیأت های کشورهای اسلامی بیانیه های شادباش و تقدیر خودرا از این ابتکار جناب امام علی رحمان بالنوبه ایراد کردند. نشست آغازین حوالی ساعت یک بعد از ظهر در میان ابراز خوشی و احساسات اشتراک کنندگان خاتمه یافت. 


نشست دوم سمپوزیم، درست سر ساعت 2 بعد از ظهر همان روز درکاخ سامانی شهر دوشنبه دایر گردید. در این نشست اشتراک کنندگان مقاله ها و پژوهشهای خود در باره امام اعظم ابو حنیفه (رح) و ارزشهای معنوی وفقهی او به ترتیب قرأت کردند. نشست بعد از ظهر حوالی ساعت 7 شام بپایان رسید.

 

نشست روز دوم سمپوزیم باز در کاخ سامانی آغاز گردید و تا ساعت 6 شام دوام کرد. مدعوین بعد از ختم اجلاس روز دوم مستقیماً به تیاتر رودکی دعوت گردیدند. در تیاتر رودکی هنرمندان باتجربه تاجیکی حدود دوساعت با خواندنهای دلکش و رقصهای صوفیانه (حرکات موزون بدون موسیقی) ازمدعوین استقبال کردند. سمپوزیم بین سمپــــوزیـــم بیــــن المــــللی "میــــراث ابـــوحنیفــــه و اهمیــــت آن در مــــکالمــــه تمــــدنها"المللی "میراث ابوحنیفه و اهمیت آن در مکالمه تمدنها" شب ششم اکتوبر طی ضیافت مجللی که از طرف امام علی رحمان در کاخ استقلال شهر دوشنبه ترتیب گردیده بود، با بیانیه اختتامیه جناب امام علی رحمان و قدردانی از اشتراک فعال مدعوین در سمپوزیم باتقدیم تحایف با ارزشی برای اشتراک کنندگان سمپوزیم خاتمه یافت.

 

 نویسنده این سطور نیز منحیث مهمان درین سمپوزیوم مهم علمی اشتراک فعال داشتم. هر چند در میان جمع دانشمندان امام اعظم شناس و فقهی های عرب تبار حضور من چندان رنگینی نداشت، ولی من منحیث فرزند زادگاه و هم تبار امام اعظم ابو حنیفه (رح) که خون تاجیکی در رگهایمان جریان داشته است، مقاله پژوهشی تازه ای در باره اجداد و تبار امام اعظم ابوحنیفه (رح) ترتیب و به سمپوزیم پیشکش نموده بودم. با استقبالیکه از مقاله بعمل آمد لازم دیدم آنرا در سایت وزین خاوران که روزانه بیش ازدو هزار مشترک و خواننده دارد بچاپ رسانم تا همه دلباخته گان امام اعظم ابو حنیفه (رح) و فارسی زبانان جهان از محتوای غنی آن استفاده نمایند. این شما و اینم مقاله:

 

********************


یک پــــژوهش تـــازه در بـــاره اجــــداد و تبـــار امــــام اعظــــم ابــــوحنیفــــــه (رح)

در باره امام ابو حنیفه، امام اعظم مسلمان سنی مذهب جهان بسیار گفته شده است و بسیار دیگری مانده است که به کنکاژهای علمی و پژوهشی گسترده و همه جانبه ضرورت دارد.

سخن را از اصل و نسب امام آغاز میکنیم:

محمد اکرم شریعتی میگوید: امام ابو حنیفه نعمان بن ثابت بن زوطی کوفی وفارسی النسب سال 80 هـ ق در یک خانواده متدین و ثروت مند در کوفه چشم به جهان گشود.

 

حبیب الاسلام ماهنامه معتبر کابل به نقل از حدایق الحنیفه مینویسد:نعمان بن ثابت بن مرزبان بن قیس بن یزدگرد بن شهریار بن پرویز بن نوشیروان در سال 80 هق در شهرکوفه بدنیا آمده است.

 

(حدایق الحنیفه، ص 42) نواده های امام یعنی عمر بن حماد بن ابوحنیفه و اسماعیل بن حماد بن ابو حنیفه روایت کرده اند که ثابت بن زوطی یا مرزبان اصلاً افغانستانی بود، ثابت مسلمان بدنیا آمده واز مردم انبار بود. او میگوید ثابت بعداً به نسا نقل مکان کرده و در آنجا ابوحنیفه تولد یافته است. مؤلف کتاب "الخیرات الحسان" در قسمت تطبیق این نظریات میگوید، امکان دارد ابوحنیقه (رح) در مناطق مذکور سکونت ورزیده باشد.

 

حافظ سراج الدين خسروي میگوید: امام اعظم در سال 80 هـ.ق در دوره حكومت عبدالملك بن مروان اموي، در شهر كوفه، عراق متولد گرديد. پدرش كه ثابت نام داشت نام او را نعمان گذاشت و با انتخاب نامي نيك اميدوار بودكه فرزندش مصداق واقعي اين نام قرار گيرد.

 

دایره المعارف وکی مینویسد: ابوحنیفه نعمان بن ثابت بن زوطی یا زوطا بن ماه و بنابر روایتی دیگر نعمان بن ثابت بن نعمان بن مرزبان؛ ملقب به "امام اعظم" در خانواده‌ای مسلمان در شهر کوفه در سال 80 هجری قمری برابر با 699 میلادی دیده به جهان گشود.زوطی جد نعمان از مردمان خراسان؛ ازکابل یا بلخ و از قبیلۀ بزرگ بکربن وائل بود.

 

این قبیله در فتوحات اسلامی در باخترنقشی تأثیرگذار داشت. زوطی در فتوحات باختر به اسارت درآمده و به بین‌النهرین برده شد. زوطی یا مرزبان در بین النهرین به اسلام گرویدو فرزندش ثابت پدر نعمان مسلمان‌زاده میباشد

 

.بازحافظ سراج الدين خسروي مینویسد: اسماعيل بن حماد ابي حنيفه میگوید : من اسماعيل بن حماد بن نعمان بن ثابت مرزبان فرزندان خراسان زمین درقسمت جنوب غربي (چاريكار) در دامن كوهي که به باميان تاريخي افغانستان منتهي مي‏گردد زاده شده ام. محققان افغانستاني موطن اصلي امام را ولايت پروان و قريه خواجه سيار گفته‏اند كه در نزديكي چاريكار مركز پروان واقع گرديده است.علت نقل مكان خاندان امام از افغانستان به كوفه را مورخين اسارت مرزبان جد امام بدست سپاه مسلمانان شبه جزیره عرب گفته‏اند كه هنگام فتح كابل به اسارت درآمده بود و سپس در سرزمين عراق آزاد گرديد و همانجا ماندگار شد.

 

دایره المعارف وکی مینویسد: روایت عمر بن حماد، نوادۀ ابوحنیفه، که در شمار قدیم ترین منابع تبار یابوحنیفه میباشد، نسبت خاندان ابوحنیفه را با قبیله ای عربی تایید می نماید.در دیگر روایت از نوادۀ دیگر ابوحنیفه، اسماعیل بن حماد، نیای ابوحنیفه، مرزبان را نامیده و اسارت وی را نفی کرده است. در نسب ‌نامه‌ دیگری که خالی از غلو نمی‌تواند باشد، پدر ابوحنیفه ثابت بن کاووس بن هرمز آورده شده و تبار وی را به پادشاهان اساطیری آریانای باستان رسانیده اند.در شماری دیگر از روایات، خاستگاه خاندان ابوحنیفه شهرهای نساء، ترمذ و یا قریۀ انبار خراسان یاد شده است.در روایاتی نیز قومیت و دین پدران ابوحنیفه آرامی و نصرانی آورده شده است. اعتبار این روایات مخدوش بوده محل اعتنا نمی‌باشند. نتیجه اینکه عده ای اورا خراسانی تبار میگویند و تعدادی عربی الاصل خوانده اند و کسانی هم پارسی خطاب میکنند.

 

ولی انچه مسلم است اینست که پژوهشها و کاوشهای پژوهشگران افغانستان مبتنی بر اسناد ثقه و توجیه ناپذیر واضح می سازند که نعمان فرزند ثابت امام اعظم مسلمانان سنی مذهب جهان ملقب به ابو حنیفه در سال هشتاد هجری قمری از تبار شخصیت با نفوذ و شناخته شده تاجیکی تبارکاپیسای باستان از اولاده مرزبان خراسانی در شهر کوفه بدنیا آمده است. دهکده تباری او خواجه سیاران بالا در حومه شهر چاریکار آستان پروان فعلی جوار تپه تاریخی ارغوان که یکی از شهر های باستانی کاپیسای باستان میباشد، تثبیت گردیده است. همین حالا لیسه یی در شهرزیبای چاریکار بنام نامی نعمان، امام اعظم ابو حنیفه مسمی بوده و سالانه صدهادانشجو ازآن به جامعه افغانستانی تقدیم میگردد. ونیز در شهرکابل پایتخت جمهوری اسلامی افغانستان مدرسه دینی ای بنام ابوحنیفه امام اعظم(رح) نام گذاری گردیده و درآن مدرسه، فقه حنفی به سطح بالای علمی و پژوهشی تدریس میگردد.

 

با ملاحظه اسناد و شواهد مستند بالا، تاریخ نگاران افغانستانی باین باور هم رسیده اند که در نام امام اعظم راز عجیبی نهفته است. آنان یک معنی و مفهوم کلمه نعمان را بمعنی خون که قوام بدن بآن صورت می گیرد دانسته اند. معنی دیگر نعمان روح است و ابوحنیفه سبب قوام فقه اسلامی گردید. معنی دیگرنعمان نام گیاهیست سرخ رنگ و خشبو ونیز نعمان بمعنی ارغوان آمده است. و هم نعمان بروزن فعلان مشتق از نعمت میباشد که ابوحنیفه نعمتی بوده است گران بهاکه ازجانب خداوند به مخلوقاتش ارزانی گردیده است.                 

 

پژوهشگران ما با ملاحظه شواهد، در باره مادر امام مینویسند: قبل از آنکه امام اعظم به سن رشد و کمال برسد، پدرش وفات نموده بود، اما مادرش تا مدتی زنده بود. وی به مادرش احترام زیاد میگذاشت. مادرش نیز تاجیک تبار به روایتی از قریه استرغچ، پروان بود. استرغچ محله ایست سیب زار و سیب خیز. خانه پدری امام در قریه استرغچ تا هنوز در بین دره استرغچ که از آن صرف یک دیوار باقی مانده است قابل مشاهده و رویت میباشد. درسال 1386خورشیدی مسؤلان اطلاعات و فرهنگ آستان پروان این محله را کشف و ازآن عکس برداریها کردند که در حال حاضرعکسهای آن محله در آرشیف اطلاعات و فرهنگ آستان پروان موجود میباشد.

 

داستان عروسی ثابت پدر امام با مادرش را مردم محل که از گذشته های دور زبانی بزبانی گرفته اند چنین قصه میکنند، روزی ثابت از جویبارباغ خود سیبی در یافت.ثابت قسمتی ازآن سیب را خورد. بعد متوجه گردید که نشود این سیب مال شخص دیگری و حرام باشد. ثابت مسیر آب را گرفته می رود، می بیند که آب از باغی عبور کرده است، داخل باغ میشود، باغبان آن باغ را می بیند و جریان خوردن سیب را می گوید و طلب بخشش می نماید. باغبان بجانب ثابت خیره شده، شرط میگذارد و میگوید بشرطی من تورا می بخشم که دخترم را که کور، شل و کر است به زنی بگیری. ثابت شرط باغبان را قبول میکند. باغبان اورا می بخشد. زمانیکه باغبان دختر خودرا به صفت عروس بخانه ثابت میفرستد، ثابت مشاهده میکند که همسرش نه کور، نه کر و نه شل است. جریان را از باغبان می پرسد. باغبان میگوید دخترم کور بود، بخاطریکه نا محرم را ندیده، کر بود، بخاطریکه آواز نا محرم را نه شنیده، شل بود بخاطریکه به محل نا محرم نرفته است. در آن روز که وصلت آن دو جناب صورت میگرفت، هردو زن و شوهر دورکعت نماز خوانده و دعا کردند که محصول ازدواج شان اینک تولد امام اعظم ابو حنیفه میباشد که از طرف خداوند به جهانیان هدیه گردید.


شمایل امام:

پژوهشگران افغانستانی در باره اوصاف وشمایل امام گفته اند، وی دارای قدمیانه و جسه متوسط بود، علاوه بر حسن سیرت، خوب صورت نیز بود. حرفهایش شیرین و صدایش بلند و صاف بود. امام از خانداني شريف و ثروتمند بود كه در جامعه اسلامي داراي اعتبار و اهميت زيادي بوده است. گفته‏اند جد امام برسم يادبود مردم خراسان در آغاز فصل بهار براي حضرت علي (ک) فالوده هديه برد. (فالوده یکی از خوردنیهای خاص بهاری آستان پروان، کاپیسای باستان است.) حضرت هديه او را پذيرفت و فرمود هر روز ما نوروز است. اين حكايت نشان مي‏دهد كه در جامعه اسلامي اين خاندان بسيار محترم و گرامي بوده اند. ثابت در زمان طفلی خدمت حضرت علی (ک) بار بار حاضر شده و وی در حق ثابت و خاندانش دعای خیر کرده است. امام اعظم تابعی است و تابعی همان است که صحابی را ملاقات کرده باشد. وی به اتفاق اکثر محدثین انس بن مالک را ملاقات کرده و با عبــــدالله بن ابی اوفی و ابو الفضل بارهابرخورده است.


در باره شغل خانوادگی
امام گفته میشود:

امام در جوانی همان پیشه بزازی یا پارچه فروشی را داشت که در گذشته ها اجداد امام در قریه خواجه سیاران بالا، پروان داشتند واکنون هم بیشترین کسبه کاران خواجه سیاران بالابزاز و پارچه فروش میباشند. ایشان علاوه از فروش پارچه ها در دکانها، پارچه هارا درداخل محله ها، خیابانها بطور (سیار) به فروش می رسانند که این سنت در زمان امام اعظم نیز در خواجه سیاران بالا رواج داشت.

حبیب الاسلام مینویسد:
امام ابو حنیفه مانند نیاکان خود از راه تجارت تأمین معیشیت مینمود و علاوه برآن در کوفه یکنوع پارچه میساخت که "خز" نامیده میشد. اندک اندک حرفه و پیشه او رونق گرفت به حدی رسید که صاحب کارگاهی گردید که درآن کارگاه این پارچه نفیس را تولید میکرد. شهرت روز افزون امام در تجارت و صداقت او بحدی بالا گرفت که کارگاه اوبه بانکی تبدیل گردید و مردم پولهای خودرا در آنجا به امانت میگذاردند.گفته میشود که این سپرده ها در زمان فوت امام به پنجاه ملیون درهم رسیده بود. کالاهای او بازار فروش خوبی داشت. تجربه او در امور اقتصادی و مالی به او بصیرت خوب و عمیقی داده بود که به ندرت فقیهای دیگر به آن دست می یافتند. گفته شده که تجارت و اندوختن تجربه در امور اقتصادی و مالی منحیث تحفه برای مردمان قرای خواجه سیاران، هوفیان، سنجد دره و غیره دهه های مجاور خواجه سیاران از قدیم به میراث مانده و تا اکنون ادامه دارد. اما در زندگی خصوصی امام بسیار پرهیزگار بود و صداقت و تقوای شان شهرت بسیاری داشت. گفته میشود که مردمان، بیخبر به کار گاه او میآمدند تا کالای خودرا بفروش برسانند. درحالیکه ایشان از قیمت اصلی کالا بیخبر میبودند امام آنهارا از قیمت اصلی کالا آگاه مینمود و بعد کالاهای ایشان را به همان قیمت اصلی خریداری مینمود. عبدالله بن مبارک متفوی 181 هق عالم و عارف مشهور میگوید: من بسیار منتظر بمانم تا کسی را پرهیزگارتر از ابوحنیفه ببینم."

 

امام اعظم با وجود شغل تجارت از علم و دانش نیزدست نكشيد، بلكه درآمد شغلي خود را در خدمت دين و علماء قرار داد. او در كوفه پارچه فروش بود. تعجبي ندارد كه امام در دوران جواني به تجارت پارچه فروشی روي آورده باشد، زيرا سرور هر دو عالم حضرت محمد(ص) نيز در دوره جواني به شغل تجارت اشتغال داشت و البته در صداقت و امانت و تقوا امام ابوحنيفه، پيامبر گرامي اسلام را الگوي خود قرار داده بود. دکتر امیر اردوش میگوید: ابوحنیفه ازآغاز جوانی تجارت خز (گونه ای پارچه ابریشمی) را پیشه گرفت. لیکن دیری نپایید که به حوزه دانش روی آورد. ذهن جستجو گرش وی را به علم کلام متمایل ساخت و طبیعت پارسایش او را به حوزه علوم شریعت، به ویژه دانش فقه راند. ابوحنیفه در حوزۀ دانش پیش از آنکه به فقه روی آورد، به علم کلام پرداخته بود. از همین رو فقه او رنگ و بوی استدلالات کلامی داشت. علاقه و احاطۀ امام بر فقه و کلام، مذهب فقهی او را کیفیتی اعتقادی بخشیده بود. جایگاه فقهی، اعتبار اجتماعی، شخصیت آرمان‌گرا و عدالت‌طلب و آزاد اندیش ابوحنیفه، حوزۀ درس و بحث وی را رونق بخشیده و شاگردان برجستۀ او، مذهب استاد خود را قوام و دوام بخشیدند.

دکتر احمد پاکتچی
: پژوهشگر اندیشمند ایرانی می نویسد:"ابوحنیفه آزاداندیشی در فقه را ترویج ‌کرد و هرگز کسی را به تقلید ناآگاهانه از خود فرا ‌نخواند. وی با چنان تأکیدی، این آموزۀ خود را به اصحاب خود القا مینمودکه تا نسل‌های بعد، پیروان او تقلید عالمی دیگر را بدون آگاهی از مبنای حکم، حرام می‌شمردند. مقایسه بین فقه ابوحنیفه و شاگردان او آشکارا نشان می دهد که آنان هرگز مقلد ابو حنیفه نبوده اند و به سان مجتهدانی به استنباط مستقیم احکام از منابع آنها می پرداخته و در پاره ای از مـــــــــوارد برخلاف نطر استاد خود، نظر می دادند" (احمد پاکتچی، ابوحنیفه، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 5، ص40)

 

داستانهای زیادی از امام بزرگوار موجود است که در این جا نمی گنجد، فقط به یک مطلب اشاره می کنم که آن خود بیانگر بزرگی و عظمت امام ابوحنیفه است که همه باید آنرا سر مشق زندگی خود سازند. می گویند: در زمان حکومت مروان به ابوحنیفه از طرف مروان پیشنهاد شدکه شغل قضا (قاضی القضاة، یا وزیرعدلیه) را بپذیرد، ولی ابوحنیفه آن را قبول نکرد. خود داری پیهم امام ابوحنیفه از این امر باعث شد که منصور خلیفه عباسی او را به زندان بیندازد، منصور بار دیگر درخواستش را تجدید نمود، و ابوحنیفه ضمن رد پیشنهاد منصور به او گفت: من برای قضاوت شما صلاحیت ندارم. منصور گفت دروغ می گویی… ابوحنیفه گفت: با نسبت دادن دروغ به من حکم عدم صلاحیتم را دراحراز قضاوت صادر کردید، چون اگر دروغگو باشم به درد این کار نمی خورم، زیرا دروغگو نمی تواند قاضی باشد، اگر راستگو هستم امیرالمومنین را گفته ام که صلاحیت قضاوت را ندارم. چون منصور از جواب به ابوحنیفه باز ماند، دوباره او را به زندان فرستاد، بعد از اینکه چند بار او را زندانی و آزاد کرد، مجدداً با تهدید خواست که شغل قضاوت را بالای او بقبولاند… روایت می کنند که ابوحنیفه همچنان در زندان بماندوقضاوت راقبول نکرد.(دیده شود، چهارامام اهل سنت وجماعت تالیف محمد رؤف توکلی)

 

داستان بالا نشان میدهد که ابوحنیفه عالمی آرمان‌گرا و عدالت‌خواه بود و با ظلم و فساد کنار نمی‌آمد، تا آنجا که از سوی پاره ای از علمای زمانه اش که مشهورترین شان امام اوزاعی است به شمشیرگرایی متهم گردید. ناسازگاری او با امویان و عباسیان و حمایت او از قیام‌های اصلاح‌طلبانه، به ویژه انقلابیون علوی بازمانده های اموی و عباسی را واداشت تا امام ابو حنیفه را در معرض تعقیب،حبس و آزار بیشتر و بیشترقرار دهند.

دایره المعارف وکی داستان مرگ اورا در زندان چنین شرح میدهد: ا
بوحنیفه نعمان بن ثابت فقهی ومتکلم نامدار کوفه وپایه گذار مذهب حنفی که اهل سنت او را «امام اعظم» و «سراج االائمه» لقب داده ‌اند چون منصب قضاوت را که از سوی خلیفه منصور عباسی پیشنهاد شده بود نه پذیرفت به امر خلیفه دوم عباسی منصور به زندان افکنده شد وشکنجه گردید. سر انجام امام به سال 150 هق (699م) از طرف گماشته های المنصور زهر داده شد و در زندان در حالت سجده درماه رجب یا شعبان دنیای فانی را وداع وبه لقاء خداوند متعال پیوست. نخستین بار جنازه اش را حسن بن عماره خواند که 50 هزار نفر درآن اشتراک داشت، تا شش مرتبه نماز جنازه اش خوانده شد، سپس قریب عصر به اساس وصیت امام در گورستان خیزران واقع شرق بغداد دفن شد. گویند تا 20 روز دیگرمردم می آمدند و بر قبر امام نماز جنازه می خواندند. روحش شاد و جایش خلد برین. مرقد امام تا اکنون در شهر بغداد بنام "الاعظمیه" مرجع خاص و عام است و روزانه هزاران نماز گذار اهل سنت و جماعت در درگاه او بزمین می افتند وطلب فیض وبخشش مینمایند.

 

حیف و درد اینجاست که در همین تازگیها رئیس دیوان اوقاف اهل سنت و جماعت عراق، شیخ احمد عبد الغفور السامرایی خبر داد که سازمان القاعده در صدد اجرای نقشه ای برای منفجر کردن مرقد امام ابو حنیفه النعمان در الاعظمیه بغداد میباشد. او گفت "کمتر از یک سال پیش به نقشه هایی برای منفجر کردن مرقد ابو حنیفه النعمان ومسجد امام اعظم به بهانه مبارزه با بدعت دست یافتیم و تلاش کردیم تا مرقد را از آلودگی دستهای ناپاک مفسدان در امان سازیم." وی درباره جزییات نقشه انفجار مسجد امام اعظم توضیحی نداد؛ ولی گفت یک تعدادی ازعناصر سازمان القاعده که الاعظمیه از وجود نا پاکشان پاکسازی شده است در پشت پرده این نقشه پنهان میباشند که خداوند هرگز ایشانرا توان آن ندهد که باین نقشه ودسیسه شیطانی خود دست یابند.

 

اعلان سال امام اعظم در تاجیکستان توجه بسیاری از نخبگان و مؤمنان جهان اسلام را متوجه این کشور نموده است. ارزیابی اهل اندیشه و ایمان از این اقدام پرمعنا و فرخنده در بزرگداشت ازعالم بلندآوازۀ جهان اسلام و امام یکی از بزرگترین مذاهب اسلامی، امام اعظم ابوحنیفه نعمان بن ثابت (رض) نه فقط تکریم این فقیه، کلامی و نظریه پرداز بلند نام خراسانی ‌تبار است، بلکه تعظیم به جایگاه اندیشه و دانش، اندیشمندان و دانشمندان و ایمان به آزاد اندیشی است که بر میراث و فرهنگ درخشان خراسان بزرگ و نقش اقوام خراسانی در شکل‌گیری تمدن و فرهنگ پرشکوه اسلامی مهر تائید میگذارد.

 

تاجیکان جهان افتخار دارند، در شرایطی که جهان در آتش تحجربنیاد گرایی اسلامی و حمله های کور دلانه، بزدلانه و نامسؤلانه گروههای سیاه روی می سوزد، رهبر کبیرتاجیکان جناب اماعلی رحمان دست به ابتکاراتی تازه زده، با برپایی محافل بزرگ یادوبود از فرزندان صدیق تاجیکانیکه آوازه شهرت شان در گذشته های نه چندان دور در بلندای علمی و ارشادی جهان اسلام در سکوی بزرگ رهبریت اسلامی قرارداشته است، محافل شکوهمند جهانی برپا کرده، یکباردیگر نام و نشان تاجیکان را در جهان تمدنی وفرهنگی ماروشن کرده توجه جهانیان را به کارکردها و اندیشه های سترگ جهان مردان تاجیک معطوف میدارند.

 

بنیاد فارسی زبانان جهان در اروپا در حالیکه از کار و پیکار دوامدار و خستگی ناپذیر جناب امام علی رحمان رئیس بنیاد پیوند فارسی زبانان جهان وسایر همکاران شان که تاج پرافتخار سروری و رهبری تاجیکان جهان را بر فرق دارند قدر دانی میکند، ایشان را در بر آورده شدن آرزوها وبرنامه های جهان فرهنگی شان ازجمله تأسیس وبکار اندازی تلویزیون کشورهای فارسی زبان و ترویج بموقع فرهنگ غنی فارسی زبانان در جهان پیشرفته امروزین مؤفق و پیروز میخواهد. بنیاد فارسی زبانان جهان به جناب شان پیشنهاد مینماید که در پهلوی سایرپیروزیها وبزگداشتها روزی را بنام "روز فارسی زبانان جهان" نیز به تجلیل گیرند. تجلیل از روز فارسی زبانان جهان میتواند روحیه پژمرده و مرمی خورده فارسی زبانان را در جهان تقویه کرده اژدهای هزار سر هجمونیزم را در نطفه مهار نماید.

 

اینرا هم گفتنی هستیم که پارسی زبانان جهان بخود می بالند و غرورمند هستند که شخصیت عالی جایگاهی همچون جناب امام علی رحمان را با خود دارند و میتوانند هویت باستانی و تمدنی پارینه خودرا احیا کرده باز همان حوزه تمدنی آسیای میانه را که قرنها فرماندار مسلمانان جهان بود حاصل و باز در وجود پیوند، پیوندهای گسیخته تمدنی خودرا پیوند دوباره میدهند وباز آهسته آهسته دارند افتخارات از دست رفته خودرا بدست آورده و باز فرزندان اصیل خراسانی همچون مولویهای بلخی و ابو حنیفه های خراسانی را در سکوی اصلی و نمادین شان به جهانیان می شناسانند. جناب امام علی رحمان آگاهی داشته باشند که در بکرسی نشاندن آرزوها و آمال خردمندانه شان در قبال همگرایی، همسویی و پیوند دادن تمام فارسی زبانان جهان با همدیگر تنها نیستند، همه تاجیکان جهان مخصوصاً بنیاد فارسی زبانان جهان اروپا بایشان است و برای مؤفقیت هرچه بیشتر و بهتر شان ساعی و مددگار میباشد. توقع داریم جناب شان بالای ما حساب کنند و مارا پرزه کوچکی در ساختار بزرگ پیوند فارسی زبانان جهان جای دهند.

 وسلام.

 

منابع:

1)         امام علی رحمان؛ رئیس جمهور، جمهوری تاجیکستان. امام اعظم و هویت ملی. گوگل، جدی 1387.

2)         ابو حنیفه شاگرد جعفر. گوگل.

3)         مختصری از زندگی امام اعظم ابو حنیفه. گوگل، آگست 2009.

4)         احمد صیام رؤفی. نگاهی به شخصیت امام ابو حنیفه. گوگل.

5)         فرمان امام علی رحمان. سال 2009 سال امام اعظم در تاجیکستان. گوگل.

6)         رقابت ابو حنیفه با یوزار سیف در تاجیکستان. گوگل، 1388.

7)         القاعده مرقد امام ابو حنیفه را انفجار میدهد. گوگل.

8)         سهراب ضیاء. از لینن تا امام اعظم. گوگل.

9)         سمینار علمی امام اعظم ابو حنیفه پایان یافت. شبکه اطلاع رسانی افغانستان. گوگل.

10)    داکتر محمد حسین امیر اردوش. اعلان سال امام اعظم در تاجیکستان. گوگل.

11)    حافظ سراج الدین خسروی. آشنایی با امام اعظم ابو حنیفه. گوگل.

12)    محمد اکرم شریعتی. امام ابو حنیفه فقیه و متکلم. گوگل.

13)    استاد محمد صابر. امام ابو حنیفه و اوضاع زمانش. ماهنامه حبیب الاسلام. سنبله 1378.ص 4.

14)    سخی صارم. امام اعظم ابو حنیفه. ماهنامه حبیب الاسلام. اسد 1387. ص 4.

 

Advertise your business here. Click to contact us.
  • فرهاد  - سلام
    جناب محترم پروفیسور صاحب رسول رهین!
    صرف یک نکته را میخواهم بپرسم و آن اینکه در ابتدأ نوشته های تان م یخوانم که «نشست آغازین سمپوزیم در کاخ رودکی شهر دوشنبه، با بیانیه پر محتوای جناب امام علی رحمان رئیس جمهور و رهبر فارسی زبانان و تاجیکان جهان آغاز گردید» منظورم از «رئیس جمهور و رهبر فارسی زبانان و تا جکان جهان» است، ایا این را شما درست نوشته اید یا در هنگام فرستادن به سایت اشتباه شده است؟ و یا براست ی شما از امام علی رحمان یک رئیس جمهور و رهبر جهانی را برای فارسی زبانان و تاجکان جهان میسازید؟ هر چن د گمان میکنم شاید این جمله عاری از اشتباه نباشد زیرا اول اینکه تاجکان جهان ریاست جمهوری جهانی ندارند (حد اقل اتحاد جهانی ندارند)و فانیاً اینکه فکر نمیکنم همه فارسی زبانی و تاجکان جهان جناب امام علی رح من را منحیث رهبر جهانی بپذیرند.
    لطفاً مطلب را روشن نمائید.
    باعرض احترام
    گ.فرهاد از بدخشان
  • داکترشهرام بهادری  - تاريخ راتحريف نکنيد
    استعمال کلمه افغانستان درسوانح امام ابوحنيفه ناشی ازجهالت تاريخی نويسنده است زيراکه کلمه افغانستان ي ک کلمه کاملابکروجديداست ودرعصروزمان امام مطرح نبودوبعدهاهم که يک منطقة کوچک درمرزميان افغانستان امرو زوهندوستان ديروزيعنی پاکستان امروزبنام افغانستان يادميشدبنابرين استعمال کلمه افغانستان درتحقيقات وبر رسی های تاريخی يک اشتباه کاملا احمقانة ياتحريف عمدی محققين ونويسنده گان وبرخی مورخين است که شوربختان ه شخص غبارهم مرتکب اين اشتباه شده است وقتی شماميگويدامام اعظم درافغانستان تولدشده است بدين معناست که اودرقبائل مرزی پاکستان تولدشده است که اين نام سپس توسط انگريزهابرسراسرکشورماگذاشته شدوتاکنون نام رس می خراسان بشمارميرودولی نميتواندنام ملی باشدچون افغان نام جديکی ازقبائل واقوام سرزمين ماست که توسط ب ابتکارانگليس وتوسط حاکم اجيروجابربرتمام مليتهاواقوام کشورتحميل شده است اميدوارم اين اشتباه راتويسندگ ان تصحيح کنندخصوصامورخين ومحققين باوجدان وبيطرف افغانستانی
  • داکترشهرام بومی  - تاريخ راتحريف نکنيد
    تاريخ راتحريف نکنيددرزمان امام بوحنيفه چيزی بنام افغانستان بود؟ کلمه افغانستان ابتکارانگليس است که ت وسط حکام قبيله برسائرمليتهای کشورماتحميل شده است وقتی شماميگوئيدامام درافغانستان تولدشده است يعنی در قبائل تولدشده است که منطقه کوچگی درأن بنام افغانستان يادميشدمورخين ومحققين عمدامانندحبيبی يااشتباهام انندغبارتاريخ راتحريف کرده اندشمانيزتکرارش ميکنيد
  • ناشناس  - salam
    ba ebraz sepas va emtenan az zahamate va talash haye vaqean arzeshmand va geran ba haye jenabe us tad Raheen .
    Arezoy salamatee va omre daraz baryesha az khoday manan khahanam.
    khoda yare tan ba ddddddddddd
  • محمداسحاق فایز  - اعتراض
    جناب رهین درود بر شما!
    از این که شما در کار سمپوزیم بگونه فعال شرکت داشتید شاید خواننده گان خبر ندا شته باشند. من نیز یکی از مدعوین به یان سمپوزیم بودم ولی هیچگونه فعالیتی (جز قرائت مقالهء) از شما ندی دم. من از گستاخی خود از شما عذر خواهی دارم، ولی در مورد یک نکته که نگاشته اید اعتراض دارم و آن اینکه در شب دوم شما در تیاتر رودکی رقص اسلامی دیده اید.
    همه مهمنان در شب دوم زیر یک تالار گرد بودیم و د ر آن نه تنها از رقص خبری نبود بل هیچگونه هنرمندی به گونه زنده در آنجا آواز نمی خواند و رقص هم نبود. تنها موسقیی بسیارآرام وتاجیکی از بلند گو پخش می شد.
    اما در مورد رقص اسلامی باید از جناب شما بپرسم م که این پدیده جدید را معرفی کنید تا پس از چهارده قرن از ظهور اسلام ما از جهان بیخبران نیز وقوف یابی م که رقصی هم بنام رقص اسلامی وجود دارد. عمر تان دراز و سلامتی تان مستدام باد. اسحاق فایز
    کابل
    26می زان1388
  • میهنپور
    جناب فائز سلام
    بنده نیز یکی از اشتراک کننده گان این سمپوزیم بودم که از یکی از کشور های خارجی به آنج ا دعوت شده بودم، اما متاسفانه متوجه شخص شمادر میان نماینده گان افغانستانی درین مجلس نشدم، بهر حال من ظور جناب رهین از رقص اسلامی قسمیکه خود نیز آنرا اصلاح نموده اند همانا رقص صوفیانه بدون آلات موسیقی م یباشد که در سالون تیاتر رودکی به حاضرین مجلس پیشکش شد، اینکه جناب شما در زیر کدام سقف تشریف داشتید م ن نمیدانم، اما ما همه شاید این نمایش دلنشین آن شب بودیم.
    با عرض احترام
    ب. میهنپور
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

آخرین به روز رسانی در يكشنبه ، 26 مهر 1388 ، 10:45
 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 337

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

پـــــارســـــی

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 185 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.