Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

چالش‌های اصلی گلبدین حکمتیار برای حفظ جایگاه در افغانستان PDF پرینت ایمیل
مقـــــــالات - ســـــیاسی
نوشته شده توسط فرزاد رمضانی بونش، پژوهشگر مسائل منطقه‌ای   
دوشنبه ، 19 تیر 1396 ، 10:13

چالش‌های اصلی گلبدین حکمتیار برای حفظ جایگاه در افغانستانحزب اسلامی اففانستان به عنوان دومین گروه شورشی در افغانستان به رهبری گلبدین حکمتیار پس از سرنگونی طالبان و تشکیل دولت نوین در افغانستان از کابل انتقاد با دولت مرکزی و نیروهای خارجی جنگید. در این میان در دو سال گذشته حکمتیار آمادگی خود را برای مذاکره و صلح اعلام کرد و با شرط‌هایی از جمله خروج نیروهای خارجی از افغانستان، خروج نام اعضای حزب از لیست سیاه و رفع تحریم‌های بین‌المللی روند امضای توافقنامه صلح بین حزب اسلامی و دولت کابل را کامل کرد. دراین‌بین حضور اخیر گلبدین حکمتیار در کابل پس از ۲۰ سال و سپس نخستین سخنرانی پس از امضای توافق‌نامه صلح حزب اسلامی در شرایطی است که چالش‌های گسترده و مهمی فراروی گلبدین حکمتیار برای حفظ جایگاه در افغانستان است. نوشتار زیر به این امر توجه کرده است.


تقسیم‌بندی جناح‌های داخلی حزب اسلامی و کاهش مشروعیت حکمتیار
در بعد از سرنگونی طالبان بعضی از اعضای حزب اسلامی کوشش کردند تا با کابل به توافق برسند، لذا در برنامه برگرداندن مخالفان مسلح به زندگی عادی چندین گروه از حزب اسلامی اجازه فعالیت سیاسی یافتند و عملاً حزب اسلامی به شش جریان ارغندیوال، سباوون، خالد فاروقی، جریر، هلال، شوراهای حزب اسلامی همدرد و جناح حکمتیار تقسیم شد. دراین‌بین درحالی‌که حکمتیار دولت کابل را دست‌نشانده می‌دانست بخش بزرگی از شخصیت‌های پیشین حزبی، حزب ازهم‌گسیخته حزب اسلامی را گسیخته‌تر کرد و جایگاه حکمتیار را کاهش داد. دراین‌بین در سالهای گذشته هواداران کنونی حکمتیار بر این باورند گلبدین در انتخاباتی شفاف به عنوان رهبر حزب اسلامی انتخاب شده و سخنگوی حزب اسلامی معتقد است تمام جناح‌های سیاسی افغانستان حکمتیار را به عنوان رهبر حزب اسلامی می‌شناسند و هیچ‌گونه اختلافی در میان اعضای حزب اسلامی وجود ندارد. یعنی در کلامی دیگر گلبدین حکمتیار رهبر حزب اسلامی و ارغندیوال نیز به‌صورت موقت رئیس این حزب است.
آنچه مشخص است از یک‌سو شکاف‌های پیشین در حزب و سخنان پیشین شخصیت‌هایی چون ارغندیوال (حکمتیار با عنوان حزب جدیدی به‌غیراز حزب اسلامی برای گشایش دفتر وارد کابل شود و یا به آن‌ها بپیوندد) ادامه دارد و از سویی نگاه برخی وزیران دولت چون امرالله صالح در مورد قانونی و رسمی بودن حزب اسلامی به رهبری عبدالهادی ارغندیوال در کنار معتبر دانستن حزب اسلامی ثبت‌شده به رهبری ارغندیوال در وزارت عدلیه افغانستان اکنون بسیاری در بدنه دولت و بخش‌های حقوقی و قضایی تنها «عبدالهادی ارغندیوال» را به عنوان رهبر حزب اسلامی به رسمیت می‌شناسند. دراین‌بین شکاف بدنه یا بخش‌های فن‌سالار و میانه‌رو حزب با بدنه تندرو و نظامی در صورت برگزاری انتخابات درون‌حزبی در حزب اسلامی بیشتر شده و عملاً در وضعیتی که حکمتیار در کابل درباره مسائل درون‌حزبی با جریان‌ها و شخصیت‌های دیگر به توافق نرسد وی یا مجبور به ثبت حزب جدید خواهد شد و یا با واقعیت کاهش گسترده هواداران حزبی روبرو خواهد شد. در این شرایط حکمتیار کار سخت اصلاح چندگونگی حزب اسلامی و بازگشت اعتبار رهبر و همسو کردن گروه‌های انشعابی از حزب (که چون حکمتیار تند نمی‌اندیشند، مخالف قانون اساسی کشور نمی‌باشند و دگرگونی‌های نوین در افغانستان را نیز پذیرفته‌اند) را پیش رو دارد.

رویکرد حزب جمعیت اسلامی و گسترده مخالفت‌های نهادهای مدنی و احزاب
در یک سال گذشته نهادهای جامعه مدنی، احزاب سیاسی، برخی شخصیت‌های سیاسی یونس قانونی، مجددی و ... با صلح با حکمتیار مخالفت می‌کردند. دراین‌بین هرچند بازگشت حکمتیار به کابل نتیجهٔ توافقنامه دولت وحدت ملی با حزب اسلامی حکمتیار افغانستان است و این توافقنامه هم دستاورد همکاری اشرف غنی و عبدالله عبدالله به شمار می‌شود، اما درواقع گلبدین حکمتیار به ساختار حکومت وحدت ملی تاخته و گفته است که ما به‌نظام پارلمانی باور ندارد. امری که با واکنش رئیس اجرایی و بسیاری دیگر برابر شده و او در سخنرانی خود گفته است که حکومت وحدت ملی در شرایط خاص به وجود آمده و به تمام تعهدات خود در برابر مردم افغانستان استوار قدم بر می‌دارد. جدا از این هر چند حکمتیار کوشیده است در مدت حضور در کابل با رایزنی با شخصیت‌های مختلفی چون صلاح الدین ربانی (وزیر خارجه و رئیس حزب جمعیت اسلامی) و توجه به فراموش کردن گذشته‌ها به نوعی به کاهش انتقادها از خود بپردازد، اما جدا از تجدید سازمان حزب جمعیت اسلامی رویکرد شخصیتهای مهم حزب جمعیت اسلامی (رقیب سنتی این حزب) چون عطا محمد نور، امرالله صالح، قانونی و... برای مقابله با قدرت گرفتن دوباره حکمتیار در کنار توجه به خطر سهم خواهی از دولت در کابل و پایان دادن به کار حکومت وحدت ملی موجب شده تا همچنان پتانسیل و بسترهای بسیار زیادی برای مخالفت با افزایش نقش حکمتیار و ایفای نقش سیاسی در دولت در جامعه افغانستان وجود داشته باشد.


جایگاه حقوق بشری حکمتیار:
در واقع در یک دهه گذشته با توجه به نقش گذشته حکمتیار در جنگ‌های داخلی و همچنین اتهامات گسترده در حمله به کابل و... نهادهای حقوق بشری و مدنی چون دیده‌بان حقوق افغانستان، سازمان دیدبان حقوق بشر، کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان و احزاب سیاسی و.. با تکیه بر رویدادهایی چون جنایات جنگی حکمتیار علیه حکمتیار بوده یا خواستار معذرت خواهی و یا محاکمه وی بوده‌اند. دراین‌بین گستره این مخالفت‌ها پس از حضور حکمتیار در کابل کم نشده است. دراین‌بین هر چند رویکرد حکمتیار به گذشته به نوعی به فراموشی سپردن گذشته است، اما طومارهایی چون طومار دادخواهی به سازمان ملل متحد در افغانستان یا یوناما برای قربانیان جرم‌هایی ادعایی توسط گلبدین حکمتیار ادامه دارد و در مقابل نیز حکمتیار نه تنها عذرخواهی نکرده است، بلکه گاه در دیدارها و سخنانی چون دیدار با رئیس پارلمان افغانستان اعلام کرده که از وزارت‌های کشور و دادگستری به‌طور رسمی می‌خواهد تا افراد مرتکب به جنایت در جنگ‌های داخلی این کشور را محاکمه کنند. آنچه مشخص است هر چند بسیاری از شخصیت‌ها در بدنه دولت و مجلس بر این باورند محاکمه «گلبدین حکمتیار» رهبر حزب اسلامی به اتهام ارتکاب جرائم جنگی نادرست بوده و یا زمینه محاکمه متهمان جرائم جنگی فراهم نیست، اما جدا از معذرت خواهی یا عدم پذیرش آن توسط گلبدین فشار رویکردهای گذشته حکمتیار و انعکاس گسترده آن در محافل سیاسی و رسانه‌ای افغانستان چالش مهمی در حفظ جایگاه وی در این کشور است.

ناامیدی جناح غنی از «تولد حکمتیار جدید» و عدم پذیرش شرایط نوین
در گذشته توافقنامه صلح با حزب اسلامی حکمتیار به وسیله «حنیف اتمر» در دولت کابل، «امین کریم» به نمایندگی از حزب اسلامی حکمتیار به امضا رسید. این توافقنامه صلح دارای سه فصل و بیست و پنج ماده و اصولی چون رعایت و پیروی از دین اسلام، تحقق قانون اساسی و چگونگی خروج نیروهای نظامی خارجی از افغانستان، وظایف دولت افغانستان در قبال حزب اسلامی، وظایف‌های حزب اسلامی، رفع تحریم‌های وضع شده علیه رهبر و اعضای حزب، حق فعالیت سیاسی حزب اسلامی، حضور رهبری حزب در سیاست‌های مهم کشوری، جذب نیروهای مسلح حزب به بخش‌های دفاعی و امنیتی و.. بوده است. در این میان هر چند بسیاری از مواد توافق بین دو طرف انجام شده است، اما نوع برداشت‌های دو طرف از توافق و همچنین رویکردها و ملاحظات ماه‌های گذشته هر یک از دو محور اصلی و مشتاق به توافق (جناح غنی و حکمتیار) خود چالشی مهم در آینده سیاسی حکمتیار است. دراین‌بین رویکردها و سخنان حکمتیار از آغاز حضور در کابل در مورد رسانه‌ها، انتقاد از غرب در افغانستان و نوع برداشت‌ها در مورد اهداف و توان دو سویه موجب شده است عملاً ابهام‌هایی در مورد موفقیت روند صلح و توافقنامه در بین جناح غنی ایجاد گردد. دراین‌بین نگاه جریان غنی به حکمتیار در مورد ترس از افزایش جایگاه حزب اسلامی، متحد ساختن دوباره گروهای انشعاب یافته حزب اسلامی و خطر بروز نقش نخست در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۹ به‌جای نقش درجه‌دو و حامی غنی بسیاری را بین هواداران غنی و پشتون‌ها نگران کرده و آنان نیز خواستار افزایش نقش حکمتیار نیستند. به‌علاوه سخنان و گفتگوهای رسمی و غیر رسمی حکمتیار در مدت حضور در کابل و خطر بروز و ایجاد یک ائتلاف علیه دولت کابل و ایالات متحده در کنار نوع شخصیت حکمتیار، حمله به دولت وحدت ملی و دست‌ساختهٔ غرب دانستن آن و همچنین تهاجم غیر منطقی به شیعیان بسیاری را بین هواداران غنی و پشتون‌ها از «تولد حکمتیار جدید» و پذیرش شرایط نوین ناامید کرده است.


چالش خلع سلاح و پیوستن به نیروهای نظامی دولتی
قرار بود پس از ورود حکمتیار به کابل روند خلع سلاح حزب اسلامی آغاز و معاون سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان هم اعلام کرده بود، پس از ورود گلبدین حکمتیار به کابل روند خلع سلاح حزب اسلامی آغاز و جنگجویان این حزب بر اساس معیارهای مشخصی جذب نیروهای امنیتی افغان خواهند شد. در همین راستا قرار است ده‌هزار نظامی این حزب عضو نهادهای امنیتی کشور شوند. دراین‌بین نوع حضور افراد نظامی وابسته به حزب اسلامی در ترکیب نیروهای امنیتی و آینده آن و نوع رویکردها و ملاحظات مختلف دو طرف چالشی مهم برای حکمتیار است. در این میان درحالی‌که مخالفان با انتقاد از توافق‌نامه صلح با حکمتیار، عدم تحویل سلاح‌های این حزب به دولت افغانستان، حفظ جنگ ابزارهای حزب اسلامی دور از مناطق در دسترس و توزیع اسلحه از انبارهای ارتش ملی وپلیس به اعضا حزب اشاره می‌کنند و نمایندگان سنای افغانستان روند تندتر خلع سلاح و ادغام تشکیلات نظامی حزب را خواستارند، به نظر می‌رسد اختلاف بر سر نوع خلع سلاح و آینده آن ادامه داشته باشد. در همین راستا برخی در دورن حزب بر این باورند حزب اسلامی سلاح خود را زمین نخواهند گذاشت ولی با دولت نیز درگیر نمی‌شوند. این رویکرد خود نیز مخالفان بسیاری در بین دولت کابل و اپوزسیون و حزب عمده جمعیت اسلامی دارد.

نگاه نه چندان مساعد بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی به حکمتیار
رهبر اسلامی افغانستان در ادوار گذشته افغانستان مخالف حضور نظامیان روسی و آمریکایی در این کشور بود. اما در یک سال گذشته برخی از بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی از جمله اتحادیه اروپا، امریکا و روسیه با ملاحظات خاص خود از بازگشت حکمتیار به کابل استقبال کرده‌اند. دراین‌بین موضع ضد روسی حکمتیار، تداوم چالش با امریکا، انتقادهای دامنه دار حکمتیار از ایران در کنار رویکردهای نوین امریکا در افغانستان (اعزام چندین هزار نیروی نظامی جدید به افغانستان در برابر تهدیدات طالبان، داعش، القاعده، شبکه حقانی،) موجب شده عملاً حکمتیار چندان گزینه مطلوبی از سوی بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی نباشد. در این شرایط هر چند حکمتیار دیدارهایی با «مانپریت وهرا» سفیر هند در افغانستان داشته و به نظر می‌رسد احتمال دعوت «گلبدین حکمتیار» رهبر حزب اسلامی افغانستان به چین وجود دارد، اما جدا از حمایت‌های نسبی عربستان، ترکیه و پاکستان عملاً نگرش مناسبی به حضور حکمتیار در کابل وجود نداشته باشد. همین امر می‌تواند چالشی مهم در آینده سیاسی وی باشد.


Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

رســتاخیز پرسـتوهای تغییر

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 163 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.