Khawaran.com نشریهء سیاسی، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی افغانستان

تأثیـــراندیشــه هــای ادبــی رودکــی در ادبیــات مشــرق زمیــن و جهـــان PDF پرینت ایمیل
ادبیـــــات - نثــــری
نوشته شده توسط پروفیسور رسول رهین، سابق استاد دانشگاه کابل   
پنجشنبه ، 22 آبان 1393 ، 11:19

تأثیـــراندیشــه هــای ادبــی رودکــی در ادبیــات مشــرق زمیــن و جهـــانمتن مقاله  ایکه در همایش بین المللی بزرگداشت ابوعبدالله رودکی در شهر دوشنبه تاجیکستان قراأت گردید.

مقدمه:
زبان و ادبيات ملتها هرگز نمي‌توانند مجرد و بدون تأثير گذاری بر یکدیگرزیست نمایند. خواهی نخواهی ادبيات پروفیسور رسول رهین، سابق استاد دانشگاه کابلهرملتي در جریان زمانه های مساعد بر زبان و ادبیات ملل دیگر تأثير میگذارد و اين تأثير وقتي آشكار میگردد كه ادبيات يك ملت را با ادبيات ملتهای  ديگر مقايسه كنيم. مثلاً اگر به ادبیات  کشورهای اروپایی نگاه کوتاهی داشته باشیم،

میبینیم که كليه آثار منظوم و قسمت مهمي از آثارمنثورآنها در دوره رونسانس و تا دو قرن بعد  از آنهم از ادبيات كهن يونان و لاتین الهام میگرفته است.  مثال برجسته آن آثار ولتر، ديدرو، منتسكيو، ژان ژاك روسو و بسياري ديگر از نويسندگان و شعراي فرانسه میباشد که از زبان و ادبيات انگليس مايه گرفته اند.

ميتودلوژي يونانی و افسانه‌هاي معروفی مانند پرومته Promethée، اديپ Oedipe، ايفي ژني Iphigénie، آنتي گون Antigon ودیگران منبع الهام خوبی براي تراژدي نويسان بوده و تأثير خود را حتي در ادبيات جديد اروپا نيز حفظ كرده‌ اند. نويسندگان معاصر اروپايي مانند ژان آنوي، ژان پل سارتر، ژان ژيرودو، آندره ژيد نیزسخت تحت تأثير ادبيات و ميتودلوژي يونان باستان قرارداشته اند.

حتي جامي شاعر و نويسنده عاليقدرخراسان زمین نیز در ساختن منظومه "سلامان و ابسال" زیر تأثير ميتودلوژي يونان قرار داشته است. چنانچه اين مفهوم از قهرمانان داستان كه از پادشاه و مرد حكيم و سلامان پسر پادشاه و ابسال دايه او و ونوس يعني زهره، به خوبي آشکار میگردد. بعلاوه خواجه نصيرالدين طوسي یادداشتی بر اشارات ابن سينا نوشته‌ وگفته است که اصل کتاب اشارات ابن سینا قبلاً از يوناني به عربي ترجمه شده بوده است. افسانه‌هاي فاوست و دون ژوان با جنبه‌هاي سمبوليك خود ادبيات جهان را سخت تحت تأثير خود قرار داده‌، بطوريكه در زمانهاي مختلف نويسندگان بزرگي مانند گوته، گراب، Grabbe، لنو Lenau برناردشاو و ديگران از اين افسانه‌ها الهام گرفته و هريك بنحوي آنها را بازگو كرده‌اند. (1)
تأثير زبان و ادبيات فارسي بر ادبيات ساير ملل جهان سابقه‌ طولاني داشته واثرات آن در برخی از ادبیات دوران قبل از اسلام ظاهر بوده  و جوانه های آن تا عصر حاضر بمشاهده میرسد. (2) ظاهراً نخستين تأثير زبان وادبيات فارسی در آثار مقدس يهودیان، هندیان و مسيحيان ظاهر گردیده است. در اين آثار تأثير ادبيات كهن آریایی بخوبی ملاحظه میشود. نمونه آن برخي از داستانهاي تورات مانند "استر" است كه در قرون بعد خود منبع الهام نويسندگان و شعراي بزرگ قرار گرفتند. تراژدي استرEsther  اثر راسين از جمله آثاري است كه منبع آن را بايد در تورات جستجو نمود. ترجمه آثار بزرگ ادبي پارسي به زبانهاي اروپايي از يك سو و انتشار سفرنامه‌هاي متعدد جهانگردان ومحققان اروپايي در مشرق زمین از سو ی دیگر مقدمه ‌یي براي شروع نفوذ زبان و ادبیات فارسي و انديشه بزرگان خراسان زمین در ادبيات اروپا یی گردیده است. چنانچه در قرن هفدهم برخي از آثار ادبي خراسان زمین از جمله  گلستان سعدي به زبان فرانسه ترجمه شد. انتشار اين ترجمه‌ و همچنان سفرنامه‌هاي جهانگردان معروفي مانند شاردن و تاورنيه، مردم اروپا را به فرهنگ و ادب خراسان زمین علاقه‌مند ساخت و آنها را متوجه گنجينه غني و پرارزش هنر  و ادبيات فارسي زبانان مشرق زمین گردانید. (3)
در قرن هجدهم ازمیان آثار ادبي آریانای  باستان كتاب اوستا مورد توجه اروپاييان قرار داشت و بسياري از محققان کاوشهای خودرا در مورد زرتشت پيامبر آریایی و دين او آغاز کردند. حتي قبل از آنكه محقق بزرگ فرانسه انكتيل دوپرون Anquetil-Dupperron متن و ترجمه كامل زند اوستا را به زبان فرانسه منتشر سازد، تعليمات زرتشت و مطالب اوستا مورد توجه محققان و نويسندگان اروپايي قرار گرفته بود. چنانكه ولتر در 1760 تراژدي‌گبرها را منتشر ساخت كه قهرمانان آن زرتشتيان آریایی نژادبودند که تأثير تعليمات زرتشت و كتاب اوستا در آن ديده مي‌شد. انتشار كتاب زند اوستا سرآ‎غاز تحقيقات عميقي از طرف محققين و مستشرقين و نيز انتشار اثر مهمي در اروپا مخصوصاً فرانسه بحساب می آمد. (4)
ونیزاینهم قابل درک است که ادبيات ملتها تنها از نظر مواد در يكديگر تأثير نمي‌كنند، بلكه طرز فكر و احساس مردم آن سامانها نيز نقش مهمي در تأثيرگذاریهای ادبی و زبانی  در یکدیگردارند. یعنی افكار و احساسات مشابه يا مشترك بين نويسندگان و شعراي كشور ها رابطه‌ ناگسستني بوجود مي‌آورند و ادبيات ملتها را متحد مي‌كنند. عاملي كه برخي از نويسندگان يك كشور را با نويسندگان كشورهای ديگر خويشاوند مي‌سازد همين توافق فكري و شباهتها بين بينش و طرز تفكر آنان است. چنانچه ادبیات شناسان معاصربين حافظ و گوته، ميان مادام مارسلين دبروالمور و سعدي و بين خيام و برخي از شعراي انگليسي تجانس روحي فوق العاده یي می بینند. ديوان شرقي گوته كه تحت تأثير اشعار حافظ بوجود آمده است نسل‌هاي مختلفي از مردم اروپا مخصوصاً آلمان را با ادبيات فارسي آشنا كرد ه و خود تأثيري خارق العاده‌برادبيات فارسی زبان ساير كشورها گذاشته است.
پیش در آمد بالا این را هم می رساند که ادبیات ﻳﻜﻲ از ﺑﺨﺶﻫﺎي ﺑﻨﻴﺎدﻳﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ملتها میباشد و در میان این ادبیات ها، ادﺑﻴـﺎت ﭘﺎرﺳـﻲ، به سان ﭘﺮﻣﺎﻳـﻪ ﺗـﺮﻳﻦ، زﻳﺒـﺎﺗﺮﻳﻦ و شیرین ترین  آنها سر بر آورده و مانند  درﺧﺖ ﺗﻨﻮﻣﻨﺪي  میباشد که ﺑﺮگ ﺑـﺮگ آن دﺳـﺘﺮﻧﺞ ﺳـﺮاﻳﻨﺪﮔﺎن شیرین کلام ﭘﺎرﺳـﻲ زﺑـﺎنان خراسان بزرگ در ﺳﺮﺗﺎﺳـﺮ جهان میباشد.
در میان نخلستان پربار شعر و ادب خراسان بزرگ، اﺳﺘﺎد ﺷﻌﺮ و ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ « سلطان الشعرا رودﻛـﻲ» یکی از آن ﺷـﺎﺧﻪ ﻫـﺎي ﭘﺮﺑـﺎر این درﺧـﺖ هزار ریشه ﭘﺎرﺳـیگوی میباشد ﻛـﻪ مایه افتخارنه تنها فارسی زبانان و تاجیکان خراسان  زمین است بلکه سایر اقوام این خطه باستانی نیزﻗﺮنﻫﺎ ﺑﺎ ﺳﺮودهﻫﺎي ﮔﺮانﻣﺎﻳﻪ او زﻧﺪﮔﻲ ﻛﺮده اﻧﺪ. اﻳﺮان اﻣﺮوزي، افغانستان  و تاجیکستان ﺑـﻪ واﻗـﻊ سه ﮔﻮﻫﺮ ﻧﺎب برآمده از آریانای ﺑـﺰرگ ﻫﺴـﺘﻨﺪ که ﺳـﺮزﻣﻴﻦ ﻫـﺎي  اصلی ﭘﺎرﺳﻲ زﺑﺎن و تاجیکان جهان را می سازند. هرچند ﻫـمین اﻛﻨـﻮن زﺑـﺎن و ادبیات ﺷـﻴﺮﻳﻦ ﭘﺎرﺳـﻲ در ﮔﺴﺘﺮه ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﻲ از ﻛﺸﻮرﻫﺎي داراي ﺗﻤﺪن آریایی، از ﺟﻤﻠﻪ ﭘﺎﻛﺴﺘﺎن،ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن، ﺳـﻴﻦ ﻛﻴﺎﻧـﮓ(ﭼﻴﻦ)، ﺗﺮﻛﻤﻨﺴﺘﺎن، ﺑﺤﺮﻳﻦ و بخشهایی ازکشورهای مهاجر نشین اروپایی و امریکایی  جایگاه بلندی دارند  ولی همه این کشورها در غنامندسازی مایه های فرهنگی و ادبی خود مدیون سرزمین آبایی تاجیکان و فارسی بانان جهان یعنی خراسان باستان میباشند که سلطان الشعرا رودکی از ستاره گان درخشان و افول ناپذیر آن سامان بوده و ﭘﻴﻮﻧﺪﻫﺎي نا گسستنیﻣﻴﺎن فارسی زبانان و ﺗﺎﺟﻴﻜـﺎن  جهان را بوجود آورده است. اﻳﻦ ﺳﺮاﻳﻨﺪه  ﻧﺎﻣﻲ و دوﺳﺖ داﺷﺘﻨﻲ داراي ﺳﺮودهﻫﺎي ﮔﻮﻧﻪ ﮔﻮن و ارزﺷﻤﻨﺪي اﺳﺖ ﻛﻪ در ﺳـﺒﻚ ﺧـﻮد ﻛـﻢ ﻣﺎﻧﻨـﺪ و ﻳﻜﺘﺎ ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ که ﺑﻲﮔﻤﺎن ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺗﺎﺟﻴﻚ و فارسی زبانان جهان ﺑﺎ اﺷﻌﺎر ﭘﺮﻣﺎﻳﻪ رودﻛـﻲ درﻫـﻢ ﺗﻨﺪﻳـﺪه است. اﺷﻌﺎر ﭘﺮﻣﺎﻳﻪ و ﮔﺮان سنگ اﺳﺘﺎد رودﻛـﻲ ﭼﻨـﺎن از ﻧﻈـﻢ، ﺗﻨﺎﺳـﺐ و ﺗـﻮازن شعری ﺳﺮﺷـﺎر برخورداراﺳـﺖ ﻛـﻪ ﺧﻮاﻧـﺪن آن ﺑـﻪ آدﻣـﻲ روح ﺗﺎزه ﻣﻲﺑﺨﺸﺪ. ﻫﻤﭽﻨاﻦ در ﺳﺮودهﻫﺎي زﻳﺒﺎي استاد رودﻛﻲ دروﻧﻤﺎﻳﻪﻫﺎﻳﻲ از ادب و ﻓﺮﻫﻨﮓ را ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﻢ ﻛﻪ ﺑﺮاي ﺑﺴﻴﺎري از اﺳﺘﺎدان و آﻣﻮزﮔﺎران فارسی زبان و ﺗﺎﺟﻴﻚ تبارﻣﺎﻳﻪ داﺳﺘﺎن ﮔـﻮﻳﻲ ﭘﻨـﺪ، اﻧـﺪرز و آﻣـﻮزش میباشد.
از نظر اکثریت سخن سنجان مشرق زمین، رودﻛﻲ در ﻓﻨﻮن ﺳﺨﻦ اﺳﺘﺎد ﺑﻮد و در اﻧﻮاع ﺷﻌﺮ ﻣﻬﺎرت ﺑﺴﻴﺎر داشت، از ﺟﻤﻠﻪ: ﻗﺼﻴﺪه، رﺑﺎﻋﻲ، ﻣﺜﻨﻮي، ﻗﻄﻌﻪ، ﻏﺰل. اﺳﺘﺎد رودﻛﻲ در ﻗﺼﻴﺪه ﺳﺮاﻳﻲ ﭘﻴﺸﺮو دﻳﮕﺮان ﺑﻮد. وي ﺳـﺮودهﻫـﺎﻳﺶ را ﺑـﻪ آواز بلند ﻣﻲﺧﻮاﻧﺪ و ﺑﺎ ﭼﻨﮓ ﻣﻲ ﻧﻮاﺧﺖ. رودﻛﻲ در ﺑﺴﻴﺎري از ﻣﻮارد از ﻧﺨﺴﺘﻴﻦﻫﺎي ادﺑﻴﺎت ﭘﺎرﺳﻲ اﺳﺖ. او آﺛﺎر ﺑﺴﻴﺎري را ﭘﺪﻳﺪ آورده ﻛﻪ اﻣﺮوز ﺟﺰ ﭘﺎره  از آﻧﻬـﺎ ﺑﺪﺳـﺘﻤﺎن ﻧﺮﺳﻴﺪه اﺳﺖ. ﺷﻤﺲ ﻗﻴﺲ رازي در ﻛﺘﺎب «اﻟﻤﻌﺠﻢ ﻓﻲ ﻣﻌﺎﻳﻴﺮاﺷﻌﺎرﻋﺠﻢ» رودﻛـﻲ را آﻓﺮﻳﻨﻨﺪه  دوﺑﻴﺘﻲ داﻧﺴﺘﻪ و آﻏﺎز آوازه  ﺷـﺎﻋﺮي رودﻛـﻲ را از آﻧﺠـﺎ ﻣـﻲداﻧـﺪ ﻛﻪ وي ﺻﺪاي ﺷﺎدﻛﻮدﻛﻲ راﻛﻪ درﺣﺎل ﮔﺮدش و ﺑﺎزي ﺑﻮد ﻣﻲﺷﻨﻮد ﻛﻪ درﭘﻲ ﺷﺎدي از ﻫﻨﺮ ﺑﺎزي ﺧﻮد زﺑﺎن  به ﺷﺎﻋﺮي می گشاید و ﺑﺎ ﻛﻼﻣﻲ آﻫﻨﮕﻴﻦ ﻣﻲﮔﻮﻳﺪ: «ﻏﻠﺘﺎن ﻏﻠﺘﺎن ﻫﻤﻲ رود ﺗﺎ ﺑﻦ ﮔﻮی». دوﻟﺘﺸﺎه ﺳﻤﺮﻗﻨﺪي در ﻗﺮن ﻧﻬﻢ در ﺗﺬﻛﺮه  ﻣﻌﺮوف ﺧﻮد، آن ﻛﻮدك را ﭘﺴﺮ ﻳﻌﻘﻮب ﻟﻴـﺚ ﺳﺮ ﺳﻠﺴﻠﻪ  ﺻﻔﺎرﻳﺎن ﻣﻲداﻧﺪ و ﺷﺎﻋﺮ ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪن آﻫﻨﮓ اﻳﻦ کودک ﺗﺤﺖ ﺗﺎﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﻲرود و ﺑﺮ ﻫﻤـﺎن وزن ﺑﻪ ﺷﺎﻋﺮي ﻣﻲﭘﺮدازد. از آﻧﺠﺎ ﻛﻪ اﺷﻌﺎرش دردوﺑﻴﺖ ﺑﻮد ﺑﻪ دوﺑﻴﺘﻲ ﻳﺎ رﺑﺎﻋﻲ آغاز میکند. در ﺷﻌﺮ اﺳﺘﺎد رودﻛﻲ ﻧﻴﺮوي ﺗﺨﻴﻞ، ﻗﺪرت ﺑﻴﺎن، اﺳﺘﺤﻜﺎم و اﻧﺴﺠﺎم ﺳﺨﻦ ﻫﻤﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ اﺳﺖ و از ﻫﻤﻴﻦ روي، در درﺑـﺎر ﺳﺎﻣﺎﻧﻴﺎن، ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﻲ داﺷﺖ ﻛﻪ ﺷﺎﻋﺮان ﭘﺲ از او ﻫﻤﻴﺸﻪ آرزوي روزﮔﺎر او را داﺷﺘﻨﺪ.(5)
یکی دیگرازویژگیهای استاد رودکی اظهارﺟﻤﻠﻪ ﻫﺎي ﻛﻮﺗﺎه، ﻓﻌﻞﻫﺎي ﺳﺎده، ﺗﻜﺮار ﻓﻌﻞﻫـﺎ و ﺑﺮﺧـﻲ اﺟـﺰاي ﺟﻤﻠـﻪ ﻣﺎﻧﻨـﺪ زﺑـﺎن ﻣﺤـﺎوره در ﺳـﺮودهﻫـﺎيش میباشد که ﻓﺮاوان در اشعارش دیده میشود. وﺟﻪ ﻏﺎﻟﺐ ﺻﻮر ﺧﻴﺎل در ﺷﻌﺮ اﺳﺘﺎد رودﻛﻲ، ﺗﺸﺒﻴﻪ اﺳﺖ. ﺗﺨﻴﻞ او ﻧﻴﺮوﻣﻨﺪاﺳﺖ. ﭘﻴﭽﻴﺪﮔﻲ در ﺷﻌﺮ او راه ﻧﺪارد و ﺷﺎدي ﮔﺮاﻳﻲ و روح اﻓﺰاﻳﻲ، ﺧﺮدﮔﺮاﻳﻲ، داﻧﺶ دوﺳﺘﻲ، ﺑﻲ اﻋﺘﺒﺎرداﻧﺴﺘﻦ ﺟﻬﺎن، ﻟﺬت ﺟﻮﻳﻲ و ﺑﻪ ﺧﻮﺷﺒﺨﺘﻲ اﻧﺪﻳﺸﻴﺪن در ﺷﻌﺮﻫﺎي او ﻣﻮج ﻣﻲ زﻧﺪ. ﮔﺬﺷﺘﻪ از ﻣﺪاﻳﺢ و ﻣﻀﻤﻮنﻫﺎي ﺷﺎدي ﭘﺴﻨﺪ و ﺷﻮراﻧﮕﻴﺰ در آﺛـﺎر رودﻛـﻲ، اﻧﺪﻳﺸـﻪ ﻫـﺎ و ﭘﻨـﺪﻫﺎﻳﻲ آﻣﻴﺨﺘـﻪ ﺑـﻪ ﺑـﺪﺑﻴﻨﻲ نیز دﻳﺪه ﻣﻲﺷﻮدکه ﺷﺎﻳﺪاﻳﻦ اﻧﺪﻳﺸﻪﻫﺎ وبد بینیها در ﻧﺰدﻳﻜﻲهای ﭘﻴـﺮي  اودر دوران نصر دوم سامانی ﻧﻤـﻮ ﻛـﺮده ﺑﺎﺷنـﺪ. (6)
رودﻛﻲ از روزﮔﺎر ﺟﻮاﻧﻲ آوازي ﺧﻮش داﺷﺖ، در ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ و ﻧﻮازﻧﺪﮔﻲ ﭼﻴﺮه دﺳﺖ و ﭘﺮآوازه ﺑﻮد. در ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ ﻫﻤـﻮاره ﻣﻮرد ﺳﺘﺎﻳﺶ اﺑﻮاﻟﻌﻨﻚ ﺑﺨﺘﻴﺎري ﺑـﻮد، ﭼﻨـﺎن ﻛـﻪ اﺳـﺘﺎد در روزﮔـﺎر ﻛﻬﻨﺴـﺎﻟﻲ ﭼﻨـﮓ ﺧـﻮد را ﺑـﻪ رودﻛـﻲ ﺑﺨﺸـﻴﺪ. ﺷـﻌﺮ و ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ در ﺳﺪه ﻫﺎي ﭼﻬﺎرم و ﭘﻨﺠﻢ، ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﻴﻮﺳﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ و ﺷﻌﺮ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ ﺧﻮاﻧـﺪه ﻣـﻲﺷـﺪ. ﺷـﺎﻋﺮان ﺑـﺰرگ آﻧـﺎﻧﻲ ﺑﻮدﻧﺪ ﻛﻪ ﻣﻮﺳﻴﻘﻲ ﻧﻴﺰ ﻣﻲداﻧﺴﺘﻨﺪ. رودﻛﻲ در ﻗﺼﻴﺪه ﺳﺮاﻳﻲ ﭘﻴﺸﺮو دﻳﮕﺮان ﺑﻮده و ﻣﻲﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺷﺎﻋﺮ ﭘﺲ از اﺳﻼم اﺳﺖ ﻛﻪ ﻗﺼﻴﺪهﻫﺎي اﺳﺘﻮار و ﺑﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺮوده اﺳﺖ. او ﭘﺎﻳﻪ ﮔﺬار ﺳﺒﻚ ﺧﺮاﺳﺎﻧﻲ اﺳﺖ. وي ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺎر ﺑﻪ ﺷﻌﺮ پارسی ﺿﺒﻂ و ﻗﺎﻋﺪه ﻣﻌﻴﻦ داد و آن را در ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺗﻲ ﻣﺎﻧﻨﺪ داﺳﺘﺎن، ﻏﺰل، ﻣﺪح، وﻋﻆ، رﺛﺎ و... ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮد. ﻛﺎﻣﻞﺗﺮﻳﻦ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ ﻋﺮوض پارﺳﻲ، ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺎر در ﺷﻌﺮﻫﺎي رودﻛﻲ ﭘﻴﺪا ﺷﺪ. وي ﻧﻤﺎﻳﻨﺪه  ﻛﺎﻣـﻞ ﺷـﻌﺮدوره  ﺳـﺎﻣﺎﻧﻲ واﺳﻠﻮب ﺷﺎﻋﺮي ﺳﺪه ﭼﻬﺎرم اﺳﺖ. ﺗﺼﻮﻳﺮﻫﺎﻳﺶ زﻧﺪه و ﻃﺒﻴﻌﺖ در ﺷﻌﺮ او ﺟﺎﻧﺪاراﺳﺖ. ﺑﺴـﻴﺎري از ﺻـﺎﺣﺒﻨﻈﺮان و رودﻛـﻲ ﺷﻨﺎﺳـﺎن ﭘﻴـﺪاﻳﺶ و ﻣﻄـﺮح ﺷـﺪن رﺑﺎﻋﻲ راﻫﻢ ﺑﻪ اﺳﺘﺎد رودﻛﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ. در اﺷﻌﺎر رودﻛﻲ، ﺗﻮﺻﻴﻒ ﺗﺎﻛﺴﺘﺎن ﻫﺎ و ﻛﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺮاي آﻣﺎده ﻛﺮدن ﻧﻮﺷﻴﺪﻧﻲﻫﺎﻳﻲ از اﻧﮕﻮرﻫﺎي درﺧﺸﺎن و آﺑﺪار اﻧﺠﺎم ﻣﻲشد ﺑﺴﻴﺎر آﻣﺪه اﺳﺖ. ﺗﻨﻬﺎ ﻗﺼﻴﺪه ﻛﺎﻣﻞ ﻛﻪ از وي در دﺳﺖ مانده اﺳﺖ، ﻗﺼﻴﺪه «ﻣﺎدر ﻣﻲ»  میباشد که ﺑﺎ ﺷﺮح ﺷـﺎﻋﺮاﻧﻪ اﻧﮕـﻮر ﭼﻴـﺪن و ﺷﺮاب اﻧﺪاﺧﺘﻦ آﻏﺎز ﻣﻲﺷﻮد. ﻧﻐﻤﻪﻫﺎي دل ﻧﺸﻴﻦ ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن و ﺷﺎدي اﻧﺴﺎن در ﻟﺬت ﺑﺮدن از زﻧﺪﮔﻲ ﻧﺨﺴﺘﻴﻦ ﺑﺎر در آﺛﺎر رودﻛﻲ دﻳﺪه ﻣﻲﺷﻮد. ﺑﺎ اﻳﻦ ﻫﻤﻪ، رودﻛﻲ ﺷﻴﺮﻳﻨﻲ و ﻟﺬ ت زﻧﺪﮔﺎﻧﻲ و ﺷﺎدﻛﺎﻣﻲ و ﺷﺎدﺧﻮاري راﻫﻤﻪ ﺟﺎ ﺑﺎ ﺑﻴـﻨﺶ ﻋﻤﻴـﻖ ﻓﻠﺴـﻔﻲ درﺑـﺎره ﻧﺎﭘﺎﻳـﺪاري ﺟﻬﺎن و اﻧﺪوه و اﻓﺴﻮس و ﺑﻲ اﻣﺎن بودن زﻧﺪﮔﻲ درﻫﻢ آﻣﻴﺨﺘﻪ اﺳﺖ. ﺑﺎ ﻓﺮا رﺳﻴﺪن روزﻫﺎي ﻓﻘﺮ و ﺗﻠﺦ ﭘﻴﺮي، دﻳﮕﺮ ﭼﻴﺰي ﺑﺮاي رودﻛﻲ ﻧﻤﺎﻧﺪه ﺑﻮد، ﺟﺰ آﻧﻜﻪ ﺑﻪ ﻳﺎد روزﻫـﺎي ﺧـﻮش ﮔﺬﺷـﺘﻪ و ﺟﻮاﻧﻲ ﺳﭙﺮي ﺷﺪه ﺑﻨﺎﻟﺪ و ﻣﻮﻳﻪ ﻛﻨﺪ. (7)

رودکی از نظر صاحب نظران شرقی و غربی:       
عوفی در کتاب لباب الالباب رودکی را: ((ذکی و تیز فهم گفته است که در هشت سالگی قران تمامت حفظ کرد و قرائت بیاموخت، شعر گفتن گرفت و معانی دقیق  سخن رافراگرفت. چنانکه خلق بر وی اقبال نمودند و رغبت او زیادت شد و او را آفریدگارتعالی آوازی خوش و صوتی دلکش خواندند و به سبب آواز خوش در پی مطربی افتاده بود و ازابوالعبک بختیار که در صنعت مطربی صاحب اختیار بود بربط بیاموخت و در آن ماهر شد وآوازه او به اطراف و اکناف عالم برسید و امیر نصر بن احمد سامانی که امیر خراسان بود او را به قربت حضرت خود مخصوص گردانید و کارش بالا گرفت.)) (8)
هرچند محمد عوفی در لباب‌الالباب رودکی را کور مادرزادانسته‌است، همچنان قدیمی‌ترین منبع، رودکی را اکمه (کور مادرزاد)خوانده‌است. ولی برخی تنها از نابینایی او سخن گفته‌اند، ابو زراعه گرگانی  در باره او گفته است:
اگر به کوری چشم او بیافت گیتی را       زبهر گیتی من کور بوده نتوانم

دقیقی شاعر معروف  بلخی گوید:
استاد شهید زنده با  یستی     وان شاعر تیره چشم روشن بین
فردوسی  نیز زمانیکه از به نظم کشیدن کلیله و دمنه سخن می گوید از رودکی چنین یاد می کند:
گزارنده را پیش بنشاندند            همه نامه بر رودکی خواندند

ناصر خسرو وی را چنین معرفی می کند:
اشعار زهد و پند بسی گفته است             آن تیره چشم شاعر روشن بین
نظامی عروضی در چهار مقاله سخنی از نابینایی او به میان  نمی آورد ولی تعدادی از شعرهای بجای مانده از خود رودکی حکایت از بینایی وی دارد.
همیشه چشمم زی زلفکان چابک بود               همیشه گوشم زی مردم سخندان بود

رودکی در شعری با عنوان "صحن چمن" می گوید:
آن صحن چمن که از دم دی                گفتی دم گرگ یا پلنگ است
اکنون ز بهار مانوی طبع                     پر نقش و نگار همچو ژنگست
بر کشتی عمر تکیه کم کن                   کاین نیل نشیمن نهنگ است

او در جایی دیگر در وصف طبیعت و بهار گفته است:
لاله میان کشت بخندد همی ز دور            چون پنجه  عروس به حنا شده خضیب
نفاط برق روشن و تندرش طبل زن            دیدم هزار خیل و ندیدم چنین مهیب

با توجه به نمونه های اشعاری که ذکر شد و در اشعار دیگری که رودکی از دیدن خود سخن می گوید به نظر می رسد که نوشته محمود بن عمر نجاتی صاحب کتاب "بساتین الفضلا" در باره رودکی کـه گفته اسـت « رودکی در پایان عمر کور شده است » صحیح باشد. استادفروزان فر اعتقاد داشته است که در مقایسه اشعار رودکی و یکی از شاعران نابینای شعوبی به نام بشاربن برد، اشعار رودکی مغایرتی با نابینا بودنش ندارد امااستاد سعید نفیسی بر اساس کشفیات در دوره های اخیر معتقد بوده است که رودکی نابینانبوده است. همچنین در اشعاری هم که از وی باقی مانده اشاره یی به  کوری خود نکرده است.
در سال 1940 میلادی صدرالدین عینی بنیانگزار ادبیات فارسی درکشور تاجیکستان تصمیم گرفت بر اساس شواهد موجود در « تاریخ سمرقند » گور رودکی را پیدا کند. پس از تلاش فراوان موفق شد آن را در گورستان قدیمی در روستای پنجرود بیابد و در سال 1965 با کمک باستان شناسان روسی نبش قبر کند. چنانچه درنتیجه پژوهش ها معلوم شدکه وی در اثر آتش و ذغال گداخته شده کور شده است. همچنین شکستگی استخوان بدن وی نشان داده که وی پیش ازمرگ شکنجه شده است(9) .

کسایی مروزی در باره رودکی گفته است:
رودکی استاد شاعران جهان بود               صد یکی ازوی تویی، کسایی برگست
کسایی مروزی  در جای دیگر وی را        استاد شاعران   و  سلطان شاعران  یاد کرده است:
از رودکی شنیدم "سلطان شاعران"    کاندر جهان به کس مگرو جز به فاطمی

ازمعاصران و شعرای نزدیک به زمان اوچون  ابوزراعه معمّری  چنین گفته است:
اگر به دولت با رودکی نمی مانم    عجب مکن     سخن از رودکی نه کم دانم

نظامی عروضی صاحب  چهار مقاله وی را صاحبقران شاعری  شمرده است:
این طعن کردن تو ز جهل و ز کودکیست    ای آن که طعن کردی در شعر رودکی
صاحبقران شاعری استاد رودکیست    کانکس که شعر داند،داند که در جهان

ابو منصور دقیقی  نیز او را به بزرگی ستایش کرده و او را بر خود رجحان داده است:
کرا رودکی گفته باشد مدیح    امام فنون سخن بود ور
"دقیقی" مدیح آورد پیش او    چو خرما بود برده سوی هَجَر

عنصری  با همه قدرت و عظمت طبعی که داشت به قصور خود اعتراف میکند و رودکی را استاد خود در فن غزل میداند به طوری که  می گوید
غزل، رودکی وار نیکو بود       غزل های من رودکی وار نیست
اگر چه به پیچم به باریک و هم    بدین پرده اندر مرا بار نیست

سوزنی سمرقندی نیز می گوید:
بلعمی وار بدان ده صلتم فرمودست    رودکی وار یکی بیت ز من بشنیدست

رودکی نزد شاعران معاصرش مرتبه یی عالی داشت چنان که در مرگ او سروده اند:
رودکی رفت و ماند حکمت اوی    می بریزد نریزد از می بوی
شاعرت کو کنون که شاعررفت    نبود نیز جاودانه چون اوی
خون گشت آب چشم ازغم وی    زاندهش موم گشت آهن و روی
ناله من نگر شگفت مدار                       شو به شب زار زار نال بر اوی
چند جویی چون او نیابی باز      از چون او در زمانه دست بشوی

رودﮐﯽ اﻓﺰون ﺑﺮ ادﺑﯿﺎت ﻓﺎرﺳﯽ در ادﺑﯿﺎت ﻋﺮب ﻧﯿﺰ ﻣﻘﺎم ﺷﺎﻣﺨﯽ دارد. ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻧﻤﻮﻧﻪ: ﺳﻤﻌﺎﻧﯽ(562ق) در "اﻻﻧﺴﺎب"، اﺑﻮﻧﺼﺮ ﻋﺘﺒﯽ (431 - 427ق) در "ﺗﺎرﯾﺦ ﯾﻤﯿﻨﯽ"، اﺑﻮﺣّﯿﺎن ﺗﻮﺣﯿﺪی در" اﻟله ﻮاﻣﻞ و اﻟﺸﻮاﻣﻞ"، اﺑﻦ اﺛﯿﺮ ﺟﺰری(630ق) در "اﻟﻠﺒﺎب ﻓﯽ ﺗهذﯾﺐ اﻻﻧﺴﺎب"، ﺣﻤﯿﺪاﻟﺪﯾﻦ اﺑﻮﻋﺒﺪﷲ ﻣﺤﻤﻮد ﻧﺠﺎﺗﯽ ﻧﯿﺸﺎپوری در "ﺑﺴﺎﺗﯿﻦ اﻟﻔﻀﻼ ﺷﺮح ﻧﺠﺎﺗﯽ"  "ﺷﺮح ﯾﻤﯿﻨﯽ" و دﯾﮕﺮان از وی ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﯾﺎد ﮐﺮده اﻧﺪ. ھﻤﭽﻨﯿﻦ، ﺑﺴﯿﺎری از ادﺑﺎ و ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن ﺑﺰرگ ﻋﺮب در ﺳﺪه ﺣﺎﺿﺮ از ﺟﻤﻠﻪ اﺑﺮاھﯿﻢ اﻣﯿﻦ ﺷﻮارﺑﯽ ﻣﺼﺮی ﻣﺘﺮﺟﻢ ﺗﺎرﯾﺦ ادﺑﯿﺎت اﯾﺮان، اﺛﺮادوارد ﺑﺮاون، اﺑﺮاھﯿﻢ دﺳﻮﻗﯽ ﺷﺘﺎ ﻣﺼﺮی ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه اﺷﻌﺎر رودﮐﯽ، اﺣﺴﺎن ذﻧﻮن ﺛﺎﻣﺮی اردﻧﯽ ﻣﺆﻟﻒ "اﻟﺤﯿﺎت اﻟﻌﻠﻤﯿﻪ زﻣﺎن اﻟﺴﺎﻣﺎﻧﯿﯿﻦ"، ﻣﺤﻤﺪ ﺗﻮﻧﺠﯽ اھﻞ ﺳﻮرﯾﻪ و ﻧﻮﯾﺴﻨﺪه "ﻗﻄﻮف ﻣﻦ اﻻدب اﻟﻔﺎرﺳﯽ"، ﺟﻤﯿﻞ ﺻﺪﻗﯽ زھﺎوی اھﻞ ﻋﺮاق، اﻣﯿﻦ ﻋﺒﺪاﻟﻤﺠﯿﺪ ﺑﺪوی ﻟﺒﻨﺎﻧﯽ ﻣﺆﻟﻒ "اﻟﻘّﺼﻪ ﻓﯽ اﻻدب اﻟﻔﺎرﺳﯽ" و ﻋﻠﯽ اﻟﺸﺎﺑﯽ ﺗﻮﻧﺴﯽ ﻣﺆﻟﻒ "کتاب ادب اﻟﻔﺎرﺳﯽ ﻓﯽ اﻟﻌﺼﺮ اﻟﻐﺰﻧﻮی" ﻧﯿﺰ در آﺛﺎرﺷﺎن ﺑﻪ رودﮐﯽ و اﺷﻌﺎر او ﺗﻮﺟﻪ وافر داﺷﺘﻪ اﻧﺪ. (10)  
تا آنجا که معلوم گردیده است پیشینه رودکی  شناسی درمغرب زمین (اروﭘﺎ) ﺑﻪ ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ ﻣﻴﻼدي ﺑﺎزﻣﻲﮔﺮدد. آنﻫﻢ در دوراﻧﻲ ﻛـﻪ ﺑـﺪﺑﻴﻨﻲهای ﻃﺒﻘـﻪ ﺣﺎﻛم در مورد ﻣﺮدم عادی کشورها ﺑﺴﻴﺎرزیاد ﺑﻮد. دﺳـﺘﺎوردﻫﺎي جنگی وﻧﻈـﺎﻣﻲٍ ﺟـﺎﻳﻲ ﺑـﺮاي ﺗﺮاﻧـﻪ ﺳـﺮاﻳﻲ و ﻛﻨـﺪوﻛﺎوهای ادبی ﺑﺎﻗﻲ ﻧﻤﻲﮔﺬاﺷﺖ. اما رودﻛﻲ ﺷﻨﺎﺳﻲ و دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ اﺷﻌﺎر اﻳﻦ ﺷﺎﻋﺮ ﺑﺰرگ ﺑﺮاي تسکین دردها و المهای اکثر ﻣﺮدم جهان ارزشمند بود. رودکی شناسی اﻓﺰون ﺑﺮ اﻳﺮان، ﺗﺎﺟﻴﻜﺴـﺘﺎن، اﻓﻐﺎﻧﺴـﺘﺎن (سه ﻫﺴـﺘﻪ اﺻـﻠﻲ ﭘﺎرﺳـﻲ زبان جهان) در ﻛﺸـﻮرﻫﺎي ﭼـﻴﻦ، روﺳـﻴﻪ، آﻟﻤـﺎن، ارﻣﻨﺴﺘﺎن، اوزﺑﻜﺴﺘﺎن، اﻣﺎرات، ﺳﻮرﻳﻪ، ﻛﺸﻮرﻫﺎي آﺳﻴﺎي ﻣﻴﺎﻧﻪ،ﻫﻨﺪ و... ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ برای التهام دردها و رنجها ی شان ملهم بود بلکه اﺷـﻌﺎر رودﻛـﻲ در زﻧـﺪﮔﻲ ﻣـﺮدم این سر زمینها نفوذ عمیق پیدا کرده بود ویکی پی دیگر اﻧﺠﻤﻦﻫﺎي رودﻛﻲ ﺷﻨﺎﺳﻲ را تآسیس میکردند.  آﻧﭽﻪ همه ﺗﺬﻛﺮهﻫﺎ و ﻛﺘﺎبﻫﺎ و ﻧﻴـﺰ ﻫـﻢﻋﺼـﺮان رودﻛـﻲ و ﭘﮋوﻫﻨـﺪﮔﺎن ﭘـﺲ از اوﺗـﺎ ﻗـﺮن ١٩ﻣﻴﻼدي در باره رودکی داد کلام داده اند،  همه رودﻛﻲ را ﺷﺎﻋﺮي واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻣﺮدم معرفی ﻛﺮده اند. چنانچه داﻧﺸﻤﻨﺪ آﻟﻤـﺎﻧﻲ،ﻫـﺮﻣﻦ اﺗـﻪ در ﻣﻘﺎﻟـﻪ  ﺧـﻮد زیرﻋﻨـﻮان «رودﻛﻲ ﺷﺎﻋﺮ ﻋﻬﺪ ﺳﺎﻣﺎﻧﻴﺎن» او راﺑﻪ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﻪ آﻟﻤﺎﻧﻲﻫﺎ و دﻳﮕﺮ اروﭘﺎﻳﻲﻫﺎ ﺷﻨﺎﺳﺎﻧﺪه اﺳﺖ. دﻛﺘﺮ ﻟﻮﺗﺲ ژﻫﺎك، ﺧﺎورﺷﻨﺎس آﻟﻤﺎﻧﻲ، ﻛﻪ ﺳﺎل ﻫﺎﺳﺖ در زﻣﻴﻨﻪ  زﺑﺎن وادﺑﻴﺎت ﭘﺎرﺳﻲ ﭘﮋوﻫش میکند و ﺑﻪ زﺑﺎن پارسی ﭼﻴﺮه دستی کامل دارد رودﻛﻲ را ﻋﺎﻣﻞ ﭘﻴﻮﻧﺪ زﺑﺎﻧﻲ ﻣﻴﺎن ﻛﺸﻮرﻫﺎي اﻳﺮان، ﺗﺎﺟﻴﻜﺴﺘﺎن و اﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎن ﻣﻲداﻧﺪ. ﺟﺎﻧﮓ ﻫﻮي، زبانشناس و ﻣﺘﺮﺟﻢ ﻣﺸﻬﻮر ﭼﻴﻨﻲ، اﺷﻌﺎر رودﻛﻲ را ﺑﻪ زﺑﺎن ﭼﻴﻨﻲ ﺑﺮﮔﺮداﻧﺪه و آن را ﭼﺎپ ﻛﺮده اﺳـﺖ. وي ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎي مهمی در باره اﻳﻦ ﺷﺎﻋﺮ ﺑﺰرگ  مشرق زمین اﻧﺠﺎم داده اﺳﺖ. دﻛﺘﺮاﺳﻴﻤﺎﻛﻮﭘﻮﻟﻮس، رئـﻴﺲ اﻧﺠﻤـﻦ ﻧﻮﻳﺴـﻨﺪﮔﺎن ﻳﻮﻧـﺎن، در ﭘﮋوﻫﺸﻲ درﺑﺎره رودﻛﻲ ﻣﻲ ﻧﻮﻳﺴﺪ: "رودﻛﻲ ﻳﻜﻲ از ﺷﺎﻋﺮان ﺑﺰرگ خراسان اﺳﺖ ﻛـﻪ اﺷـﻌﺎر خراسانی اﺻـﻴلی ﺳـﺮوده است که  ﻣﻲ ﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﭘﻴﺶ از ﻓﺮدوﺳﻲ وي یگانه کسی است  که در اﻳﻦ راﺳﺘﺎ ﮔﺎم های مستحکم ﺑﺮداﺷﺘﻪ اﺳﺖ. استاد ﻣﻼ اﺣﻤﺪ، رودﻛﻲ ﺷﻨﺎس ﺗﺎﺟﻴﻜﺴﺘﺎن، ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎي ﻧﻮ و جالبی در زﻣﻴﻨﻪ رودﻛﻲ ﺷﻨﺎﺳﻲ اﻧﺠﺎم داده اﺳﺖ که مایه با ارزش و غنی یی برای پژوهشگران اروپایی میباشد.(11)
برای اثبات و تأثیر گذاری اندیشه های انسانی اﺳﺘﺎد رودﮐﯽ در اندیشه های اروپایی، ھﻤﯿﻦ ﺑﺲ است ﮐﻪ ﭼﺎرﻟﺰﺟﯽ. ﭘﯿﮑﺮﯾﻨﮓ(Ch.G.Pickering) ﺷﺎﻋﺮ و داﻧﺸﻤﻨﺪ اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ در ﮐﺘﺎﺑﺶ تحت ﻋﻨﻮان "ﭼﺎﺳﺮاﯾﺮاﻧﯽ" (1890م) ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ درﺧﺸﺎن ادﺑﯽ استاد رودکی را ﺑﺎ ﺟﻔﺮی ﭼﺎﺳﺮ(J.Chauser)  ﯾﮑﯽ از ﭘﺎﯾﻪ ﮔﺬاران ادﺑﯿﺎت اﻧﮕﻠﯿﺲ ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﮐﺮده اﺳﺖ.(12)

شهرت جهانی رودکی:
هرچند فرهنگستان علوم تاجیکستان برای اولین بار در ماه مارس سال 1926م، پس از تشکیل دولت ملی تاجیسکان روز رودکی را تجلیل کرد و بعداً این روز همه ساله  در روز سوم جشن نوروز بنام "روز رودکی "اتجلیل میگردید. ونیز پس از کسب استقلال تاجیکستان هم در جشن نوروز از رودکی یاد می شد و هم در پای مجسمه رودکی در شهر دوشنبه گل گذاشته می شد و محفل مشاعره برگزار می گردید. اما در نهایت در ماه می سال 2002 به ابتکار امامعلی رحمان، رییس جمهورتاجیکستان، پارلمان تاجیکستان ضمن اصلاح قانون "روزهای عید" 22 سپتامبر را روز رودکی اعلام کرد.              
بر اساس همین ارزشگزاریهای دولت تاجیکستان و کندکاوهای علمی پژوهشگران مشرق زمین و مغرب زمین،  یونسکو، سازمان علمی و فرهنگی ملل متحد سال ﻳﻜﻬﺰار و ﻳﻜﺼﺪ و ﭘﻨﺠﺎهم را  ﺳﺎل  زاد روز اﻳﻦ ﺷﺎﻋﺮ ﻧﺎﻣﺪار ﭘﺎرﺳیگوی، یعنی" سال رودﻛـﻲ" ﻧﺎﻣﮕﺬاری کرﺪ. در ﻣﺮاﺳﻢ ﺑﺰرﮔﺪاﺷﺖ  از زاد روز اﺳﺘﺎد رودﻛﻲ درﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ،  ﺑﺎنﻛﻲ ﻣﻮن، دﺑﻴـﺮ ﻛـﻞ اﻳـﻦ ﺳـﺎزﻣﺎن، ﺗﺼـﺮﻳﺢ ﻛـﺮد ﻛـﻪ رودﻛـﻲ ﺷـﺎﻋﺮ ﺧﻮﺑﻲ ﻫﺎ و ﻋﺪاﻟﺖ اﺳﺖ. وي ﺑﺎ ﺗﻤﺠﻴﺪاز ﺷﻌﺮ و ﺟﺎﻳﮕﺎه رودﻛﻲ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﭘﺪر ﺷﻌﺮ ﭘﺎرﺳﻲ،  گفت  "رودﻛـﻲ ﺷـﺎﻋﺮي اﺳـﺖ ﻛﻪ ﺷﻌﺮ را از ﻣﻜﺎن ﻏﻴﺮﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﻲ ﺑﻪ زﻧﺪﮔﻲ روزاﻧـﻪ  ﻣـﺮدم آورده و ﺑـﻪ ﻫﻤـﻴﻦ ﺟﻬـﺖ ﺑـﻪ ﺳـﻠﻄﺎن الشـﻌﺮا ﻣﻌـﺮوف گردیده است. اﺷﻌﺎر رودﻛﻲ واﻧﺪﻳﺸﻪ ﻫﺎي او در ﺟﻬﺎن ﻛﻨﻮﻧﻲ ﺑـﻪ ﻧﺰدﻳﻜـﻲ ﺑـﻴﺶ از ﭘـﻴﺶ ﻓﺮﻫﻨـﮓ ﻫـﺎ و ﺗﻤـﺪنﻫـﺎ ﻛﻤـﻚ ﻣـﻲ ﻛﻨـﺪ. آزاداﻧﺪﻳﺸﻲ و زﻳﺒﺎﭘﺮﺳﺘﻲ ﻛﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺑﻪ روح و زﻧﺪه ﺷﺪن ﺧﺎﻃﺮات ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻛﻬﻦ اﻳﻦ ﺳﺮزﻣﻴﻦ ﻣﺮﺑﻮط اﺳﺖ، رودﻛﻲ را ﺑـﺮآن داﺷﺖ ﺗﺎ ﺑﺎ ﻓﻀﺎي ﺧﺸﻚ آن روزﮔﺎر ﻛﻪ ﻣﻲﺑﺎﻳﺴﺖ ﻣﺮدم را ﭘﻴﺮو دﺳـﺘﮕﺎه ﺧﻼﻓـﺖ ﺑﻐـﺪاد ﻧﮕـﺎه دارد، ﻣﺨـﺎﻟفت کند. این مفکوره عالی رودکی ﻣﻮﺟـﺐ ﺗﺤﺮﻳﻚ همیشگی و روزاﻓﺰون ﻓﺮﻣﺎﻧﺮواﻳﺎن گردیده بود. آزادي ﮔﺮاﻳﻲ و اﺷﻌﺎر ﻣﺮدﻣﻲ در دﻓﺎع از ﻣﻠﻞ ﺟﻬﺎن ﻳﻜﻲ از وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي ﻗﻠﻢ و اﻧﺪﻳﺸﻪ رودﻛﻲ اﺳـﺖ. ﺷـﺎدي و اﻣﻴـﺪ دادن ﺑﻪ ﻣﺮدم در روزﮔﺎر ﺳﺨﺘﻲ و رﻧﺞ ﻣﻠـﺖﻫـﺎ در ﻫﻨﮕـﺎم ﺣﺎﻛﻤـﺎن ﺑـﻲ رﺣـﻢ از ﻫﻨﺮﻫـﺎي ﺷـﻌﺮي رودﻛـﻲ اﺳـﺖ. اﻣـﺮوزه ﻛﻤﺘـﺮﺷﺎﻋﺮي را ﻣﻲﺑﻴﻨﻴﻢ ﻛﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺗﺎرﻳﻜﻲﻫﺎي زﻧﺪﮔﻲ ﻣﺮدم ﺟﻬﺎن را(ﺟﻨﮓ، ﺗﺮور، ﮔﺮﺳﻨﮕﻲ، ﻓﺴﺎد، ﺗﺒﻌـﻴﺾ ﻃﺒﻘـﺎﺗﻲ، و...) را در ﺷﻌﺮ ﺗﺮﺳﻴﻢ ﻛﻨﺪ." (13)       
به تعقیب برگزاری محافل یاد وبود ازسلطان الشعرا رودکی در 22 سپتامبر در تاجیکستان و سایر کشورهای فارسی زبان جهان و قدردانی یونسکو در نامگذاری سال یکهزار یکصد پنجاهم بنام سال رودکی  اکثر کشورهای دارای فرهنگ عالی جهانی بمناسبت هزار و صدپنجاهمین سال درگذشت ابوعبدالله جعفر رودکی، محافل یاد وبود و همایشها بر گزار کردند و این روز را گرامی میدارند.  
به پیروی ازین حادثه فرهنگی – ادبی وتائید همه جانبه از تصمیم یونسکو، نخستین همایش رودکی شناسی در 13 آذر ماه (قوس) 1387 هش برابر با 2008 م درشهرتهران برگزار گردید. در این همایش زندگینامه رودکی، جهان بینی واندیشه رودکی، نابینایی رودکی، رودکی و تکوین شعر فارسی، رودکی از دیدگاه تذکره نویسان، رودکی و هم عصران او و رودکی و ممدوحان او از محورهای اصلی این همایش برشمرده شد. نسخه شناسی آثار رودکی، ویژگی های زبانی و دستوری اشعار رودکی، درونمایه شعری آثار رودکی، رودکی و آرایه های ادبی هنری، رودکی و بلاغت، رودکی و موسیقی، شعر و واژگان شعر رودکی از جمله آثار رودکی است که در این همایش بررسی شد. رودکی در آثار منظوم و منثور، تاثیرپذیری شاعران از رودکی، رودکی و نظم داستان های کهن، رودکی و هنر موسیقی و رودکی و هنر نمایشی از دیگر عناوین مورد بحث این همایش بودند. حکیمه دبیران، سیدمحمد دبیرسیاقی، ابوالقاسم رادفر، علی اصغر محمدخانی، مهدی مسعودشاهی، بهمن نامور مطلق تهرانی و ناصر نیکوبخت سخنرانان این نشست علمی بودند.(14)
ونیز گروه میراث فرهنگی ایران به مناسبت هزار وصد و پنجاهمین سال تولد سراینده "یاد یار مهربان" و پدر شعر پارسی همایش جهانی بزرگداشت و نکوداشت رودکی را در یکم دی ماه (جدی) 1387 هش برابر 2008م با حضورداشت مقامات فرهنگی و 700 مهمان داخلی و خارجی در تالار وحدت تهران برگزار نمود. همایش پس از یک روز اجرای برنامه‌های ویژه در تهران، روز دوم وسوم دی ماه را در شهر مقدس مشهد به پایان برد. (15)
در این همایش محققان و پژوهشگران بیش از 27 کشور جهان به تجلیل این شاعر پارسی زبان بشمول 54 مقام دیپلماتیک حضور یافته بودند. هم‌چنان 23 عنوان کتاب از قبیل "یاد یار مهربان" دیوان اشعار رودکی، شرح قصیده نونیه، کتاب شناسی رودکی و... که در خصوص زندگی رودکی از سوی انتشارات بنیاد رودکی، مؤسسه فرهنگی اکو، فرهنگسرای فردوس مشهد، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و... به چاپ رسیده‌ بودند در این همایش به رودکی شناسان معرفی گردیدند. این همایش با همکاری و مشارکت دستگاه‌های فرهنگی، دانشگاهی، اجرایی از قبیل سازمان‌های آستانی میراث فرهنگی، گردشگری، بنیاد رودکی، شورای گسترش زبان و ادبیات فارسی، پژوهشکده ادبیات و پژوهشگاه علوم انسان، کمیته ملی یونسکو، آکادمی علوم تاجیکستان، فرهنگستان زبان و ادب فارسی، سفارت ایران در تاجیکستان و... برگزار شده  بود.  (16)
دومین همایش تجلیل از مقام شامخ  سلطان شاعران زبان فارسی رودکی سمرقندی، درمارچ 2008 میلادی برابر با اسفند ماه (حوت) 1387 هش در برلین صورت گرفت. این همایش که به ادامه  نخستین همایش رودکی شناسی تهران بود به ابتکار سفارت جمهوری تاجیکستان به مناسبت 1150 سالگرد استاد سخن ابو عبدالله جعفر بن محمد رودکی سمرقندی صورت گرفت. این همایش در موزیم اسلامی برلین برگزار شد، دراین همایش بیش از 200 شاعر و نویسنده که بیشتر شان آلمانیهای علاقمند و آشنا به زبان فارسی بودند اشتراک ورزیده بودند.
نخست سفرآی کشورهای جمهوری تاجیکستان، جمهوری اسلامی ایران و جمهوری اسلامی افغانستان در باره فرهنگ زبان فارسی و مقام استاد سخن رودکی سمرقندی مطالبی بیان نموده و از پیوند مستحکم بین فارسی زبانان منطقه و پاس داری از ارزش های زبان وفرهنگ این مرز وبوم سخن گفتند. سفیر تاجیکستان آقای امام الدین ستارف که این همایش را سازمان داده بود گفت، ما هرسه کشور فارسی زبان در آینده نیز به برگزاری چنین همایش های که به زبان و فرهنگ مشترک مان ارتباط داشته و باعث تقویت آن گردد اقدام خواهیم نمود.این اولین بار است که سه کشور فارسی زبان در یک همایش فرهنگی که متعلق به حوزه فرهنگی وتمدنی این خطه باستانی می گردد در برلین با شرکت شرق شناسان آلمانی اشتراک مینمایند.
دکتور(لوتس ژهاک) شرق شناس آلمانی که سال هاست در مورد زبان وادبیات فارسی تحقیق می نماید و به زبان فارسی تسلط کامل دارد گفت، از اینکه فارسی زبانان سه کشور افغانستان، تاجیکستان و ایران گردهم جمع شده اند آغاز یک وحدت همزبانی خوبی میباشد که در گذشته ها به دلایل گوناگون کمتر رخ داده است وی افزود همایشی که به مناسبت یاد بود رودکی سمرقندی در برلین با حضور تعداد زیادی از فارسی زبانان برگزار گردید است از اهمیت خاصی بر خوردار میباشد. درمصاحبۀ که منجم زاده  روزنامه نگار افغانستانی با وی انجام داده، وی چنین گفت: زبان فارسی، تاجیکی و دری در حقیقت یک زبان واحد است که با لهجه های محلی این مناطق صحبت میشود. وی گفت تا سال 1964 یا اندکی قبل درافغانستان به زبانی که فعلآ دری گفته میشود فارسی گفته میشد،همچنین قبل از تسلط شوروی سابق به کشورهای آسیای مرکزی به خصوص تاجیکستان نیز همه به این زبان، زبان فارسی میگفتند، وی جدا پنداشتن این سه زبان فارسی، دری و تاجیکی را از همدیگر انگیزه سیاسی کشورها وانمود کرد.(17)
سومین سیمیناربین المللی دو روزه به مناسبت 1150 سالروز ولادت رودکی سمرقندی در آستان هرات باستان:، افغانستان، دایر گردید.تجلیل  این همایش به ادامه نخستین همایش رودکی شناسی در تهران، و برلین  مبنی بر تصمیمی صورت گرفت که قبلاً بین روئسای جمهور  سه کشور فارسی زبان ایران، تاجیکستان و افغانستان در شهر دوشنبه صورت گرفته بود.
برگزاری این همایش در شهرهرات، شهر تاریخی  ایجادگر شعر فنا ناپذیر"بوی جوی مولیان آید همی" یکی از تصمیم های بجایی بود که تا آن وقت در حوزه های فرهنگی افغانستان گرفته شده بود. برگزاری این همایش در شهرعلم ودانش هرات باستان، با میزبانی دهها شاعر، نویسنده و پژوهشگر زبان وادبیات فارسی جهت تجلیل از مقام سلطان شاعران زبان فارسی ابوعبدالله رودکی سمرقندی یکی از آرزوهای دیرینه فرزندان با فضل هرات  باستان بود که بالاخره برآورده شده بود.
همایش هرات   به مناسبت  1150 سالروز ابو عبدالله  جعفر رودکی سمرقندی در روزهای 25 و 26 اکتوبر2008  در سالون خواجه عبدالله انصاری ولایت هرات برگزارگردید. درین همایش نیز دهها تن از شعرآ و دانشمندان زبان وادبیات فارسی  و پژوهشگران داخلی و خارجی اشتراک ورزیده بودند
از کشور جمهوری تاجیکستان آقای اکرام الدین نعمت اوف مشاور ارشد وزیر خارجه تاجیکستان وچند شخصیت ادبی دیگر، گروه موسیقی سنتی تاجیکستان اشتراک داشتند. از جمهوری اسلامی ایران دکتور فدا حسین مالکی سفیر جمهوری اسلامی ایران درکابل، غلام رضا اسداللهی منشی کمیسیون قضایی شورای اسلامی ایران  و اعضای جنرال قونسلگری ایران در هرات  حضور یافته بودند. از کشور میزبان افغاستان هیآت عالی رتبه به سر پرستی دکتور رنگین دادفر سپنتا وزیر خارجه و تعدادی از مامورین ارشد وزارت خارجه آقایان عبدلغفور آرزو، غلام سخی غیرت مدیرانستیتوت دیپلوماسی وزارت امور خارجه، فضل الرحمان فاضل، محمد یوسف اعتبار و آقای محمد حلیم تنویر مشاور وزارت اطلاعات وفرهنگ و شخصیت های فرهنگی افغانستان  دکتور سید مخدوم رهین سفیر کبیر ج.ا.ا در جمهوری هندوستان و سید حسین انوری والی آستان هرات، غلام نبی فراهی معین وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان  و استاد رهنورد زریاب نویسنده، استاد زلمی هیواد مل، استاد پرتو نادری شاعر، اسدالله حارس استاد دانشگاه کابل، استاد بیژن سلجوقی، استاد غلام یحیی فرهنگ، استاد صالح محمد دوراندیش و از حوزه شرق شناسان  استادان محمد اسحاق موحدی، شریف الله شریف، محب بارش، سید مسعود حسینی هروی، استاد عبدالباری راشد  رییس اکادمی علوم افغانستان، استاد رجایی  مسؤل انجمن ادبی هرات، استاد منیر رئیس دانشکده ادبیات هرات، دهزاد کهدستانی  و تعدادی زیادی از استادان دانشگاه هرات و سایر دانشگاه های افغانستان  و دهها خبرنگار داخلی وخارجی اشتراک نموده بودند.
سیمینار با پیام رئیس جمهورافغانستان آقای حامد کرزی  توسط آقای غلام نبی فراهی معین وزارت اطلاعات و فرهنگ  به این جملات حامد کرزی آغاز یافت:  "مردم افغانستان خود را شادمان و سرافراز احساس میکنند که سیمینار بین المللی قافله سالار ادب فارسی دری رودکی نام دار در کشور مان برگزارشده وامیدوارم این سیمینار در راه گسترش هرچه بیشتر روابط بین الملل و کشورهای منطقه مثمر واقع گردد در فرجام به مهمانان عزیز واشتراک کننده کشور های  جمهوری اسلامی ایران و جمهوری تاجیکستان ودیگر مهمانان خوش آمد میگویم.
سخنان دکتور سپنتا وزیر خارجه افغانستان با این جملات آغاز گردید: به هرات شهر فرهنگی افغانستان  وگوهر خراسان خوش آمدید.  افتخارمهمان داری شما را داشتن فرصت بزرگی است که بتوان امید را در دلهای باشندگان سر زمین های مان برای رسیدن به همدلی بیشتر زنده  کرد. تصمیم روسای جمهور کشورهای مان برای بزرگداشت 1150 سالگرد سخن سرای برزگ زبان فارسی ابو عبدالله جعفر محمد رودکی در راستای نزدیکی کشورمان تاثیر عمیقی بر جای خواهد گذاشت.
آقای سید حسین انوری والی هرات ضمن اظهار تشکر از وزارت امور خارجه، هرات را بدون شک محل ارزشمندی برای برگزاری استاد سخن رودکی سمرقندی دانست وی افزود رودکی شاعر و استاد شاعران آغاز قرن چهارم هجری قمری است وی نخستین شاعر بزرگ در زبان فارسی میباشد،از این لحاظ اورا پدر شعر فارسی میدانند رودکی در شعر و موسیقی مقام والای داشت افسونگری شعرش و نوازندگی موسیقی اش بر ابو نصر سامانی در همین خطه باستانی یعنی هرات باستان چنان تاثیر گذاشت، که پس از شنیدن شعر "بوی جوی مولایان آید همی"  با پای برهنه شهر(هرات ) را به طرف بخارا ترک کرد.(18)
آقای دوکتور فدا حسین مالکی سفیر جمهوری اسلامی ایران صحبت خود را با این شعر آغاز نمود:
گر  کسی  پرسد ترا   کز شهرها    خوشتر  کدام
گرجوابی راست خواهی داد اورا گوهــــــریست
این جهان چون بحردان دروی خراسان چون صدف
درمیان آن صدف شهرهـــــرات چون گوهر است

رودکی وامثال رودکی به تمام جهان تعلق دارند بیش از هزار سال از زندگی و از رحلت این بزرگمرد تاریخ شعر وادب و موسیقی میگذرد، ولی رمز و راز زندگی این شاعر پرآوازه مشخص نیست زندگی رودکی به سه مرحله قابل تفسیر و بیان است در دوران نوجوانی و در سنین پائین حافظ قرآن یعنی انس به خداوند یعنی معنویات الهی نفوظ در قلب چنین انسانی و در چنین سنی که از همان زمان هم به لحاظ همین خصوصیات شروع به شعرخوانی میکند و در دنیای جوانی ودر بهترین شرایط آن زمان،  اما در دوره اخیر و در پایان زندگی شما  مشکلات رودکی را در اشعار شوریده و پریشان اش مشاهده مینماید.ما کشور های فارسی زبان اعتقاد داریم که ستاره گان  آسمان ما چه رودکی چه حافظ چه فردوسی و چه جامی در تمام دوران با انسان ها با بشریت حرف میزنند .
وزارت امور خارجه تاجیکستان آقای اکرام الدین نعمت اوف در ادامه سخنان خود چنین گفت: دوستان گرامی ! اولتر از همه از طرف هیآت جمهوری تاجیکستان از وزارت امور خارجه افغانستان تشکروقدردانی میکنیم که ما را در شهر باستانی هرات در تجلیل از بزرگداشت رودکی دعوت کردند.
طوریکه ذکرشد این همایش براساس بیانیۀ مشترک وزیران خارجه سه کشور درنشستی که  در روزهای نوروزسال روان  درشهر دوشنبه بوقع پیوسته بود به توافق رسیدند که همایش آینده سه کشور فارسی زبان در شهر تاریخی هرات برگزارگردد. این خیلی خوب است و این را به فال نیک میگیرم که توافق نامه های سه کشور هم زبان و هم فرهنگ که دارای تاریخ وفرهنگ مشترک و دوستی وبرادری هستند شروع میگردد. آقای نعمت اوف سخن را در رابطه به موضوعات دیگر که همه اش از دوستی و همکاری مشترک با کشورهای همزبان و هم فرهنگ بود ادامه داد وی سخنان خود را با بیان این شعر از رودکی پایان داد.
هیچ گنجی نیست از فرهنگ به       تا توانی رو براین گنج نه

مقالات ارزشمند آقایان دوکتورسید مخدوم رهین، استاد رهنورد زریاب، استاد عبدالغفورآرزو، غلام سخی غیرت، اسدالله حارس، استاد عبدالباری راشد رئیس اکادمی علوم افغانستان، استاد محبب بارش، استاد بیژن سلجوقی، فضل الرمان فقیهی، محمد اسحاق موحدی،غلام یحی فرهنگ،  صالح محمد دوراندیش،سید مسعود حسینی هروی، استاد زاهده غفوری، استاد مریم ظریف، استاد سخا شاعر ونویسنده، استاد رهیاب معاون دانشگاه هرات  و ده ها استاد شاعر، نویسده و پژوهشگر دیگر به خوانش گرفته شد و همچنین پیام هایی به سیمینار مواصلت نموده بود که همه آنها از طرف فعالین سمینار قرائت  شدند. در ختم سمینارگروه موسیقی رادیو افغانستان شعر "بوی جوی مولیان آید همی" را با آهنگ لذت بخش  اجرا نمودند که باعث مسرت و خوشی مهمانان گردید.
در قطعنامه سیمینار همایش رودکی در هرات پیشنهادگردید که نامگذاری یکی از  شاهراه های هرات بنام رودکی؛ نام گذاری تالار رودکی در دانشگاه هرات؛ نام گذاری  یکی از لیسه های هرات بنام رودکی؛ نام گذاری کتابخانه دانشگاه هرات بنام رودکی و تآسیس بخش رودکی شناسی در اکادمی علوم افغانستان، صورت گیرد.البته این نام گذاری ها میتواند در کابل وسایر شهرهای افغانستان نیز در صورت امکان انجام شود. ونیز مقالات و اسناد ارایه شده سیمیناررودکی درهرات بعداز نشر در دسترس فرهنگیان افغانستان واشتراک کنندگان همایش قرار داده شود.(19)          
چهارمین همایش بزرگداشت ازرودکی در بلغارستان صورت گرفت. این همایش نیز به ادامه نخستین همایش بزرگداشت از رودکی بود.  همایش بزرگداشت مشاهیر فرهنگ و ادب فارسی یادمان "رودکی"  در بلغارستان از جانب بخش ایران شناسی دانشگاه صوفیه و با حضور مهمانانی از ایران و بلغارستان، افغانستان و باقی کشور های فارسی زبان برگزار شد. موضوعات این همایش را پژوهشهایی در باره  زندگی و آثار رودکی، تاثیر رودکی بر دیگر شاعران حوزه تمدنی اروپایی در بر میگرفت.(20)
پنجمین همایش بزرگداشت رودکی در پاکستان صورت گرفت. این همایش به همکاری خانه فرهنگ جمهوري اسلامي ايران به مناسبت بزرگداشت رودكي پدر شعرفارسي درسالن موزه ملي پاكستان دركراچي دایركرد.اين همایش که با حضور داشت مسعود محمد زماني سركنسول ايران در كراچي، محمدعلي صديقي اديب پاكستاني، فايزه میرزا، ريحانه افسر استاد بخش زبان وادبيات فارسي دانشگاه كراچي و رئيس مركز مطالعات ايرانشناسي، حسين جعفر حليم، عفان سلجوق دبير و مجري سمينار، عبدالاحد سركنسول افغانستان و پروين ملال نماينده فرهنگي كنسولگري افغانستان برگزار شد. در همایش سخنرانان هریک بالنوبه سيدحسين تقي‌زاده مسئول خانه فرهنگ ايران، ريحانه افسر چكيده های مقاله های خويش را زیر عنوان «رودكي احيا كننده عهد ساماني» سيدحسين جعفر حليم،محمدعلي صديقي مهمان ويژه اين مراسم نيز سخنانش را در رابطه به همایش بيان داشت.(21)

نتیجه:
نتیجه اینکه بر پایه تصمیم مدبرانه امام علی رحمان حامی مقاوم تاجیکان و فارسی زبانان جهان  و اعلان حمایت شجاعانه  او از جایگاه والای رودکی و تصمیم  22 دسمامبر 2002م برابر  با آذرماه (قوس) 1381هش   پارلمان تاجیکستان، اینک همه ساله همایشهای  ملی و بین المللی رودکی شناسی در سطح جهانی به همکاری موسسه های "مطالعات فرهنگ و تمدن ایران زمین" و" همایش بین‌المللی «یاد یار مهربان»  به پیروی از اندیشه های انسانی و عقلانی این پایه گذار شعر و ادبیات مردمی  فارسی دایرگشته  و گفته های او منحیث ناجی و رهنمای عموم مردم زجر کشیده جهان  به بحث و گفتگو گرفته میشود و از پیام های انسان دوستانه او قدردانی بعمل آمی آید.
باور داریم، ازهمایشها، سمینارها و بزرگداشتهای چندی که در رابطه به ارزشگذاری مقام والای  این سر تاج شعرای شرین کلام تاجیکان و فارسی زبانان  جهان و تأثیر گذاری شعر او بر ادبیات کشورهای منطقه و جهان بر شمردیم، ختم کار در باره این شاعر والا مرتبت نیست.  همایش های بیشترو بیشتری در گوشه و کنار جهان بخاطربزرگداشت و بخاطرسر تعظیم فرود آوردن به  مقام و جایگاه  با ارزش این ستاره درخشان ادبیات مشرق زمین برگزار گردیده و میگردد و اطمینان کامل داریم این همایشها و نشستهای بیشمار نه تنها در کشورهای فارسی زبان بلکه در همه کشورهای دارای فرهنگ عالی و تمدنی نیرومند برگزار میگردد و در باره شخصیت والای  بزرگ مرد تاریخ ادبیات خراسان بزرگ برگزار میگردد و جهانیان بمانند مولانای بلخی و فردوسیها این بزرگ مرد عرصه زبان و ادبیات را   بیشتر از پیش می شناسند که خواهی نخواهی افتخار اصلی  آن نه تنها به تاجیکان و فارسی زبانان جهان بلکه به همه شاعران و ادبیات شناسان  جهان رسیدنی میباشد.(22)
ولی آنچه مسلم است اینست که رودکی نزد تاجیکان و فارسی زبانان جهان، بنیانگذار سنت و فرهنگی است که آنان به اعتبار آن تعریف می شوند. از این رو در یکصد سال اخیر رودکی منحیث یکی از چهره  های ممتازی سر بر آورده است که بارها و بارها تاجیکان به زندگی و شعر او پرداخته اند. تحقیقات استاد صدرالدین عینی به عنوان آغازگر این نهضت، عبدالغنی میرزایف، خالق میرزازاده، شریف حسین زاده، سیروس بهرام، اعلاخان افصح زاد، میرزا ملا احمد، رسول هادی زاده، عبدالرحمان عبدالمنان، ‌عبدالمنان نصرالدینوف، علی محمدی خراسانی، روشن رحمانی، صلاح الدین حسام الدین، پرتو نادری  و دیگران بیانگر همین معناست. (23) تاجیکان و فارسی زبانان جهان باور دارند برگزاری همایش ها، سمینارها و تجلیل ها از مقام شامخ این فرزند صدیق و برومند خراسان بزرگ  در سطح جهان و منطقه نه تنها مقام شامخ اورا در بین شاعران و ادبیات شناسان جهان درخشش می دهد بلکه جهانیان را به تعالیم والا و ارزشهای فکری و اندیشه های انسان دوستانه او آشنا می سازد که بدون شک جهان پر ماجرای امروز ما بآن تعالیم نیازمند میباشد.  
___________________________________________________________

زیر نویسها:
(1)    حسن سید جوادی. تأثیر زبان و ادبیات فارسی بر روی زبان و ادبیات سایر ملل. تارنمای همشهری.
(2)    ضیا الدین سجادی. تأثیر شعر در نگاهداری و گسترش زبان. مجله هنر و مردم. دوره هفتم، شماره 74 و 75 1347.
(3)    دکتور عجم. تأثیر زبان فارسی بر زبان و ادبیات عربی.؛ اهمیت زبان فارسی در عصر دهکده جهانی. تارنمای همشهری.
(4)    دکتور حشمت حسینی. تأثیر ادبیات و اندیشه های شرقی بر دانشمندان غربی. تارنمای اندیشه.
(5)    اﺣﻤﺪ اداره چی گیلانی. ﺷﺎﻋﺮانﻫﻢ ﻋﺼﺮ رودﻛﻲ، ﭼﺎپ ﻣﻮﻗﻮﻓﺎت افشار، ﺗﻬﺮان،١٣٧٠.
(6)    دﻛﺘﺮ ﺟﻮادﻫﺮوي. ﺗﺎرﻳﺦ ﺳﺎﻣﺎﻧﻴﺎن ﻋﺼﺮ ﻃﻼﻳﻲ داﻧﺶ در اﻳﺮان، ﭼﺎپ اﻣﻴﺮﻛﺒﻴﺮ، ﺗﻬﺮان، ١٣٨٢.
(7)    ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ ﺷﻔﻴﻌﻲ ﻛﺪﻛﻨﻲ. ﺻﻮر ﺧﻴﺎل در ﺷﻌﺮ ﻓﺎرﺳﻲ. ﺗﻬﺮان. اﻧﺘﺸﺎرات ﻧﻴﻞ ١٣٥٠.
(8)    ﺳﻌﻴﺪﻧﻔﻴﺴﻲ. ﻣﺤﻴﻂ زﻧﺪﮔﻲ و اﺣﻮال و اﺷﻌﺎر رودﻛﻲ، ﭼﺎپ دوم، ﺗﻬﺮان، ﭼﺎپ اﻣﻴﺮﻛﺒﻴﺮ،١٣٦٣.
(9)    چهار مقاله نظامی عروضی  -تصحیح علامه محمد قزوینی  - نشر جامی -  چاپ اول 1372
(10)    احمد ادارهﭼﻲ ﮔﻴﻼﻧﻲ، ﺷﺎﻋﺮانﻫﻢ ﻋﺼﺮ رودﻛﻲ، ﭼﺎپ ﻣﻮﻗﻮﻓﺎت اﻓﺸﺎر، ﺗﻬﺮان،١٣٧٠.
(11)    ﺗﺎرﻳﺦ اﻳﺮان از اﺳﻼم ﺗﺎ ﺳﻼﺟﻘﻪ، اﻳﺮان ﺷﻨﺎﺳﻲ داﻧﺸﮕﺎه ﻛﻤﺒﺮﻳﺞ، ﭼﺎپ اﻣﻴﺮﻛﺒﻴﺮ، ﺗﻬﺮان، ١٣٦٣.
(12)    نصرالله امامی، رودکی استاد شاعران. چاپ سوم، تهران: انتشارات جامی، 1377.
(13)    حسن انوشه (به کوشش). دانشنامه ادب فارسی، ‌جلد1(آسیای مرکزی)، ذیل عنوان رودکی و کتابنامه دانشنامه.
(14)    علی دهباشی (به کوشش). یاد یار مهربان(سیری در زندگی و سروده های رودکی)، چاپ اول، تهران 1385.
(15)    یاد یار مهربان(مجموعه مقالات پیش همایش بزرگداشت ابوعبدالله محمد بن جعفر رودکی)، مؤسسه مطالعات فرهنگی و تمدن ایران زمین، چاپ اول، تهران: انتشارات مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی،‌1386.
(16)    رودکی (فصلنامه ویژه نامه رودکی)، س6، ش8 و9،‌پائیز و زمستان1384، رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان.
(17)    روز رودکی در تاجیکستان. تارنمای بی بی سی.
(18)    نخستین همایش یادوبود رودکی در تهران. تارنمای مردم سالاری.
(19)    آزیتا همدانی. سهم تاجیکان در رودکی شناسی. تارنمای خبر کذاری فارسی.
(20)    منجم زاده. همایش رودکی شناسی در برلین. تارنمای خاورا.ژن.
(21)    سمینار رودکی شناسی در بلغارستان. تارنمای. تارنمای فارس نیوز.
(22)    بزرگداشت رودکی در پاکستان. تارنمای انجمن ایران.
(23)    محمدرضا شفيعي‌كدكني، زمينة اجتماعي شعر فارسي، تهران، نشر اختران ـ زمانه، 1368.

Advertise your business here. Click to contact us.
تنها کاربران عضو شده می توانند نظر ارسال کنند!

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

آخرین به روز رسانی در شنبه ، 8 آذر 1393 ، 08:47
 

تـاریخ مطبـوعـات جلد سوم

..
جلد ســوم
تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان

تاریخ مطبوعات افغانستان؛
شامل "نشرات برونمرزی کشور"

مؤلف: پروفیسور رسول رهین
..

دوستان عزیز!

اینک جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان؛ شامل "نشرات برونمرزی کشور" تازه به زیور چاپ آراسته گردیده است.

علاقمندان میتوانند با تماس به مؤلف ویا ناشر کتاب به محتوای غنی کتاب آشنایی پیداکنند. برای آشنایی بیشتر مشخصات کتاب را در ذیل مطالعه بفرمائید.

جلد سوم

"تــاریخ مطبــوعــات افغــانســتان"
(نشرات
برونمرزی)

مشخصات کتاب:

عنوان: تاریخ مطبوعات افغانستان؛

(نشرات برونمرزی افغانستان)

(1357 – 1390)

مؤلف: پروفیسور رسول رهین

محل نشر: استوکهولم، سویدن

ناشر: شورای فرهنگی افغانستان

تاریخ نشر: مارچ 2017 (حمل 1396)

مصحح: عارف دانش

صفحه آرا : ضیاء رهین

طرح روی جلد: پوهنیار جاهد مشتاق

تیراژ: 1000 نسخه

آدرس ناشر:

Prof. Abdul Rasul Rahin

12751 Skärholmen, Sweden

Tel. 0046 8 740 63 65

Mob. 0046 73 924 09 07

E-Mail: rahin@khawaran.com

Website: www.khawaran.com

شماره ثبت: ISBN:978-91-978820-3-3

**************************

حرفهای مؤلف

دوستان عزیز:

خوشحالم، اینک حسب وعده یی که به ژورنالیستان عزیز داده بودم، توفیق یافتم جلد سوم تاریخ مطبوعات افغانستان را که محتوی نشریه های برونمرزی افغانستان میباشد، پس از سعی و تلاش دامنه داری در خارج میهن تکمیل کرده به اختیار شما دوست داران مطبوعات برونمرزی افغانستان میگذارم.

هرچند تکمیل این پروژه در برونمرزی کار آسان و ساده نبود؛ ولی با همکاری دوستان و علاقمندان دسپلین ژورنالیزم و تماسهای مداوم با ژورنالیستان پرکار خارج کشور امکان آن برایم میسر گردید تا انجام این کار مهم و با ارزش را به حقیقت مبدل نمایم. برای ایفای این کارپر ارزش تلاش کردم به ادامه شیوه کاری جلد اول و دوم تاریخ مطبوعات افغانستان مقدمه پر محتوایی در باره آغاز نشرات فارسی دری در جهان، خراسان شرقی یا افغانستان کنونی، چگونگی رشد نشرات برونمرزی افغانستان در دهه های اخیر معلومات جامع در اختیار شما علاقمندان فرهنگ غنی خراسانی بگذارم.

با آنکه دسترسی به مطبوعات این دوره هاکه در سراسر کشورهای جهان پراگنده میباشند، مشکل است وبا تمام تلاشها بازهم این امکان رابه من نداد تا به همه آنها دسترسی پیداکنم؛ ونیز اکثر این نشریه ها پس از انتشار یک یا دو شماره متوقف گردیده بودند که اینهم میتوانست بر دشواری جمع آوری و توضیح محتوایی آنها تأثیر منفی گذارد. چاپ یک نشریه به عین نام و عنوان در چند شهر و چندکشور جهان از مشکلات دیگری بود که توانست در تفکیک و شناسایی نشریه هامشکل ایجاد نماید، نشرنامنظم و غیر مسلکی نشریه ها که اکثر شان فاقد تاریخ نشر، معلومات در باره ماهنامه و جریده بودن ویا روزنامه بودن آنها فکت دیگری است که کار مارا به کندی سوق کرده، حتی مؤفق نشدیم شهرت مکمل یکتعداد نشریه ها را که بایست مکمل معرفی میشد بدست بیآوریم. و لی نگارنده که در تصمیم خود عزم راسخ داشتم سعی کردم با استفاده از محتوای نشریه هایی که بدسترسم قرارداشتند و نیز آثار چاپ شده سایر محققان و ژورنالیستان داخلی و خارجی بر مشکلات غلبه کرده در تکمیل این پروژه ارزشمـند ساعی بمانم. اینکه گفته اند تصمیم نصف مؤفقیت است، بکار خود ادامه داده تقریباً بیشترین و حتی کاملترین مجموعه نشــــریه های چاپی برونمرزی را که تعداد مجموعی آنها به بیش از 900 نشریه میرسد جمع و باختیار دوستداران مطبوعات برونمرزی کشور بگذارم.

ازدوستان و علاقمندان، بخصوص از ژورنالیستان سخت کوش کشور توقع دارم، در صورتیکه اشتباهی و یا اصلاحی در باره تاریخ ها وسایر معلومات داده شده درکتاب نزد شان ظاهر گردد، صمیمانه و دوستانه مرا در جریان گذارند تا در چاپهای بعدی مطابق بمیل و آرزوهای شان کتاب جامع در اختیارشان بگذاریم.

در مورد ژانرکتاب که یکی دیگر از مهمترین ژانر های مطبوعاتی بشمار میرود بخاطر وسیع بودن انتشار کتاب در برونمرزی نتوانستیم درین مجموعه کاری انجام بدهیم. سعی خواهم کرد تا در جلد جداگانه آثار چاپی این دوره ها را نیزبچاپ رسانم.

مطلب مهم دیگری که میخواهم از آن آگاهی دهم اینست که بنابر نداشتن حروف مشخص الفبای پشتـــو در کمپیوتر کاری ام، نتوانستم واژه های .پشتو را به حروف خاص پشتو تائپ کنم. هرچند معادل فارسی دری آنها را آورده ام ولی کافی نیست و در خواندن واژه های پشتو یک اندازه دقت بیشتر ضروری میباشد. ازین بابت شرمنده ام و ازدوستان خود عذر میخواهم.

قابل یاد آوری میدانم که بدسترس قرار دادن سهل و آسان این مجموعه، ایجاب میکرد تاعموم نشریه های هر دوره را پس از دسته بندی به روزنامه، جریده، ماهنامه، دوماهنامه، فصلنامه و...، به ترتیب تاریخی، تنظیم نموده، سپس یک تعداد نشرات این دوره ها راکه به سبب ناقص بودن فنی نشرآنها در گروپ های بالا نمی گنجیدند زیر نام نشریه ها معرفی کنم. البته یک تعداد گاهنامه ها نیز در اخیر هر دوره به ترتیب تاریخی آورده شده است.

امیدوارم پس از چاپ جلد سوم بتوانم بالای ژانر کتاب های برونمرزی کارکرده، جلد چهارم این مجموعه را که محتوی آثار چاپی این دوره ها میباشد، هرچه زودتر بچاپ رسانم. در اینجا یک مطلب را میخواهم به علاقمندان در میان گذارم؛ آن اینکه، چون همه فصلهای کتاب حاضر، درفصلنامه آریانای برونمرزی بخـاطر گرفتن نظرات علاقمندان محترم بچاپ رسیده است و دوستان نظریات نیک خود را بوقت و زمانش ارسال داشته اند؛ کوشیده ام در نسخــــه آخری و چــــــاپ نهایی "زیر نویسها".را از آخر هر بخش به آخر فصلها با شماره های جدید تسلسل بدهم. مطلب اینست که ممکن در تنظیم شماره ها درداخـــــل متن ویاهم در"زیـــــر نویسها" که در آخر هر فصل برده شده است، یگان پـــــس و پیشی هایی در شمــــاره ها رخ داده باشد. اگر چنین شده باشـــــد، نگارنده را عفو کرده، مطلوب خـــــــودرا یک شماره پیشتر ویا بعدتر جستجو نمایند.

چیزیکه نگارنده در باره محتوای کتاب علاوه میکنم اینست که این کتاب در پهلوی اینکه یک اثر جامــع و خیلی غنی در بـــــاره تاریخ مطبوعات افغانستان میباشد، در حقیقت تاریخ تحول فرهنگی افغانستان را نیز ارائه می نماید. درین کتاب بادست باز تلاش گردیده تا از مؤسسات فـــرهنگی و ریشـــــه های فــــــرهنگ ستــــــیزی و دورنما های تحـولات فرهنگی افغانستان گرمجوشانه بحث شود. پس خوانندگان محترم باین کتاب نه تنها بحیث تــــاریخ مطبوعات افغانستان عطف تــــــوجه داشته باشــــند، بلکه بحیث تاریخ فــــرهنگی افغانستان نیز بنگرنــــد که میتواند رهنمــــا و راه گشـــای خوبی بــــرای کسانی باشــــد که در آینده بخــــواهند تاریخ تحـــــول فــرهنگی افغانستان را تألیف نمایند.

باید بگویم که در تألیف این کتاب دوستان، مؤرخان و ژورنالیستان باتجربه فراوانی با من همکاری کرده اند. جناب نجم کاویانی که همکار دایمی و همیشگی آریانای برونمرزی هستند، مواد معتبری در باره روزنامه بخاری شریف چاپ کردند که حتی بعضی قسمتهای مقاله های شان مستقیماً درین کتاب گنجانیده شده است. در بخش فرهـــــنگی ازیادداشتـــــهای جناب حمزه واعظی استفاده کرده ام که بی شک بر غنای این اثـر تأثیر عمیق داشتـه است. جناب محترم عـارف دانش همکار این نشـــــریه و مشـــــوق چاپ این کتاب، آخرین پروف خوانی این گنجینه فرهنگی و ژورنالیستی را صمیمانه انجام داده اند که نظر باثواب شان شامل حال این کتاب میباشد.

این مجموعه به هیچ صورت تکمیل نیست که از حقدار اولی و اصلی آن جناب پروفیسور حبیب الرحمن هاله سپاس فراوان نه نمائیم. جناب هاله که در آغازکار آمر دیپارتمنت مطبوعات دانشکده ژورنالیزم، دانشگاه کابل بودند، اولین سنگ بنای این مجموعه را مشوره دادند و مرا برآن داشتند تا همچو اثری را طراحی کنم. ایشان با حسن نیت لکچر نوتهارا میخواندند و ازگرد آورده های هفته وار من لذت میبردند. .

یکباردیگرخودرا مکلف میدانم از همکاریهای دوستانم پروفیسور حبیب الرحمن هاله، نجم کاویانی و همکار صمیمی و همیشگی نشریه آریانای برونمرزی جناب پروفیسور شاه علی اکبر شهرستانی و استاد تازه کار، جوان و پرتلاش دانشگاه البیرونی جاهد مشتاق که در جمع آوری اسناد و مدارک معتبر ژورنالیستی مرا یاری رسانیده اند سپاس فراوان کنم.

از سایر دوستانیکه درین راه با من همراهی کرده اند سپاس فراوان دارم، امیدوارم که در نشر و چاپ سایر مجموعه هایم نیز این دوستان با من باشند و بتوانیم باهم و کمک یک دیگر آثار ماندگار دیگری نیز به جامعه افغانستانی خود تقدیم بداریم. دوستان شاد و همیشه باشند.

درود

پروفیسور رسول رهین

استوکهولم، سویدن

حمل 2017

TOLO TV LIVE

SHAFI AYAR - 337

رد پـــای فـــرعــــون

...
رد پـــای فـــرعــــون
افســانــهء در پنــاه حقیــقت

افسانه ی در پناه حقیقت
نویسنده: احمد بهارچوپان
ویراستار: آثار الحق حکیمی

برای دانلود این کتاب ارزشمند
بروی پوشه آن اشاره نمائید!

.....

تـاجیــکان در گــذرگــاه تــاریخ

پروفیســور رســـول رهیــن
پروفیســور رســـول رهیــن
مجمــــوعه مقـــالات پیــرامــون
تاجیــــکان درگـــذرگــــاه تــاریــــخ

مقـــــاله نخست
خـــاســـتگاه واژه تاجیــــک

مقــــــــاله دوم
تاجیــــکان پـــار دریـــا

مقــــاله ســـوم
تاجیـــکان خُــراســـان باختــری یـا
(افغـــــانســــتان کنـــــونی)

مقـــاله چهــارم
تاجیکــــان باختـــری یـا
(افغــانســـتان کنـــونی)

مقـــاله پنجـــم
ظهــور باغبــان بچـهء تاجیــک تبــار:
(شـــاه حبیب الله کلــــکانی)

مقــــاله ششــم
حکومت خـودکـــامه محمـد نـادر و
قتـل عـام تاجیـکان کـابل وشمالی

مقــــاله هفتـم
قتــل عــام تاجیکـــان، اوزبکـــان و
تـــرکمنهـــای قطغـــن و بدخشـــان

مقــــاله هشــتم
عملــکرد غیــر انســانی
محمــد هاشــم صـــدراعظـــم
در مقــابل
تاجیکـان و هـزاره هــای افغـانسـتان

مقــــاله نهــــــم
وضــع تاجیــکان در دوره دمــوکــراسی
قُـــلابی شـــاه محمـــــود خــان

مقـــــاله دهـــــــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره صــــدارت و
جمهـــوریت اســتبدادی محمــدداؤد

مقـــاله یازدهــــم
وضع تاجیکـــان در
جمهـــوری دمو کراتیک
تره کــــــی و حفیــــــــظ الله امیـــن

مقـــاله دوازدهـــم
وضـــع تاجیکـــان در دوره
زمــامــداری ببــرک کــــــارمــل

مقــاله سیزدهـــم
وضــع تاجیکــان در دوره
زمــامــداری داکتــر نجیب


مقـــــاله چهـــاردهــم
وضع تاجیکــان دردوره
زمــداری قلابی حامـد کــرزی

...

...

تاجيکـــان در قـــرن بيســتم

 

متـــن کــامـــل کتـــاب
متـــن کــامـــل کتـــاب
تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم
بـــرای دانلـــود


تـــن کــامـــل کتـــاب

تاجيکــــان در قــــرن بيســـــتم

سـرگذشت زبـان فـارسی دری


سـرگذشت زبـان فـارسی دری 

ســرگـــذشت
زبـــان فـــارسـی دری

ایســـتگاه خبــری "یکصــــدا"


یکصـــدا
ایســــتگاه خبـــری یکصـــــدا

.

پـــــارســـــی

تعداد آنلاین

سایت پذیرای 174 مهمان آنلاین

ازهمیـن قـلم درخـــاوران


Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: html in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 150 Notice: Undefined variable: list in /var/www/vhosts/khawaran.com/httpdocs/templates/mini-website-builder/html/pagination.php on line 151 قدرت گرفته از Soltia!. XHTML and CSS.